Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.1.85.1
antādivac ca
Aṣṭādhyāyī 6.1.85
Vṛtti Patañjali

kimartham idam ucyate .

antādivadvacanam āmiśrasya ādeśavacanāt .

antādivat iti ucyate āmiśrasya ādeśavacanāt .

āmiśrasya ayam ādeśaḥ ucyate .

saḥ na eva pūrvagrahaṇena gṛhyate na api paragrahaṇena .

tat yathā kṣīrodake sampṛkte āmiśratvāt na eva kṣīragrahaṇena gṛhyate na api udakagrahaṇena .

iṣyate ca grahaṇam syāt iti .

tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti antādivacvacanam .

evamartham idam ucyate .

asti prayojanam etat .

kim tarhi iti .

tatra yasya antādivat tannirdeśaḥ .

tatra yasya antādivadbhāvaḥ iṣyate tannirdeśaḥ kartavyaḥ .

asya antavat bhavati asya ādivat bhavati iti vaktavyam .

siddham tu pūrvaparādhikārāt .

siddham etat .

katham .

pūrvaparādhikārāt .

pūrvaparayoḥ iti vartate .

pūrvasya kāryam prati antavat bhavati .

parasya kāryam prati ādivat bhavati .

atha yatra ubhayam āśrīyate kim tatra pūrvasya antavat bhavati āhosvit parasya ādivat bhavati .

ubhayataḥ āśraye na antādivat .

kim vaktavyam etat .

na hi .

katham anucyamānam gaṃsyate .

laukikaḥ ayam dṛṣṭāntaḥ .

tat yathā loke yaḥ dvayoḥ tulyabalayoḥ preṣyaḥ bhavati saḥ tayoḥ paryāyeṇa kāryam karoti .

yadā tu tam ubhau yugapat preṣayataḥ nānādikṣu ca kārye bhavataḥ tatra yadi asau avirodhāṛthī bhavati tataḥ ubhayoḥ na karoti .

kim punaḥ kāraṇam ubhayoḥ na karoti .

yaugapadyāsambhavāt .

na asti yaugapadyena sambhavaḥ .