Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.1.84.3
ekaḥ pūrvaparayoḥ
Aṣṭādhyāyī 6.1.84
Vṛtti Patañjali

atha pūrvagrahaṇam kimartham .

pūrvaparagrahaṇam parasya ādeśapratiṣedhārtham .

pūrvaparagrahaṇam kriyate parasya ādeśapratiṣedhārtham .

parasya ādeśaḥ mā bhūt .

āt guṇaḥ iti .

katham ca prāpnoti .

pañcamīnirdiṣṭāt hi parasya .

pañcamīnirdiṣṭāt hi parasya kāryam ucyate .

tat yathā dvyantarupasargebhyaḥ apaḥ īt iti .

ṣaṣṭhīnirdiṣṭārtham tu .

ṣaṣṭhīnirdiṣṭārtham ca pūrvaparagrahaṇam kriyate .

ṣaṣṭhīnirdeśaḥ yathā pakalpeta .

anirdiṣṭe hi ṣaṣṭhyarthāprasiddhiḥ .

akriyamāṇe hi pūrvaparagrahaṇe ṣaṣṭhyarthasya aprasiddhiḥ syāt .

kasya .

sthāneyogatvasya .

na eṣaḥ doṣaḥ .

āt iti eṣā pañcamī aci iti saptamyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayiṣyati tasmāt iti uttarasya iti .

tathā ca aci iti eṣā saptamī āt iti pañcamyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayiṣyati tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti .

evam tarhi siddhe sati yat pūrvagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ na ubhe yugapat prakalpike bhavataḥ iti .

kim etasya jñāpane prayojanam .

yat uktam : saptamīpañcamyoḥ ca bhāvāt ubhayatra ṣaṣṭhīprakḷptiḥ tatra ubhayakāryaprasaṅgaḥ iti .

saḥ na doṣaḥ bhavati .