tatra avayave śāstrārthasampratyayaḥ yathā loke
ṭatra avayave śāstrārthasampratyayaḥ prāpnoti yathā loke .
tat yathā loke .
vasante brāhmaṇaḥ agnīn ādadhīta iti sakṛt ādhāya kṛtaḥ śāstrārthaḥ iti kṛtvā punaḥ pravṛttiḥ na bhavati .
tathā garbhāṣṭame brāhmaṇaḥ upaneyaḥ iti sakṛt upanīya kṛtaḥ śāstrārthaḥ iti kṛtvā punaḥ pravṛttiḥ na bhavati .
tathā triḥ hṛdayaṅgamābhiḥ adbhiḥ aśabdābhiḥ upaspṛśet iti sakṛt upaspṛśya kṛtaḥ śāstrārthaḥ iti kṛtvā punaḥ pravṛttiḥ na bhavati .
evam iha api khaṭvendre kṛtaḥ śāstrārthaḥ iti kṛtvā mālendrādiṣu na syāt .
siddham tu dharmopadeśane anavayavavijñānāt yathā laukikavaidikeṣu .
siddham etat .
katham .
dharmopadeśanam idam śāstram .
dharmopadeśane ca asmin śāstre anavayavena śāstrārthaḥ sampratīyate yathā laukikeṣu vaidikeṣu ca kṛtānteṣu .
loke tāvat : brāhmaṇaḥ na hantavyaḥ .
surā na peyā iti .
brāhmaṇamātram na hanyate surāmātram ca na pīyate .
yadi ca avayavena śāstrārthasampratyayaḥ syāt ekam ca brāhmaṇam ahatvā ekām ca surām apītvā anyatra kāmacāraḥ syāt .
tathā pūrvavayāḥ brāhmaṇaḥ pratyuttheyaḥ iti pūrvavayomātram pratyutthīyate .
yadi avayavena śāstrārthasampratyayaḥ syāt ekam pūrvavayasam pratyutthāya anyatra kāmacāraḥ syāt .
tathā vede khalu api .
vasante brāhmaṇaḥ agniṣṭomādibhiḥ kratubhiḥ yajeta iti agnyādhānanimittam vasante vasante ijyate .
yadi avayavena śāstrārthasampratyayaḥ syāt sakṛt iṣṭvā punaḥ ijyā na pravarteta .
ubhayathā iha loke dṛśyate .
avayavena api śāstrārthasampratyayaḥ anavayavena api .
katham punaḥ idam ubhayam labhyam .
labhyam iti āha .
katham .
iha tāvat vasante brāhmaṇaḥ agnīn ādadhīta iti .
agnyādhānam yajñamukhaprtipattyartham .
sakṛt ādhāya kṛtaḥ śāstrārthaḥ pratipannam yajñam iti kṛtvā punaḥ pravṛttiḥ na bhavati .
ataḥ atra avayavena śāstrārthaḥ sampratīyate .
tathā garbhāṣṭame brāhmaṇaḥ upaneyaḥ iti .
upanayanam saṃskārārtham .
sakṛt ca asau upanītaḥ saṃskṛtaḥ bhavati .
ataḥ atra api avayavena śāstrārthaḥ sampratīyate .
tathā triḥ hṛdayaṅgamābhiḥ adbhiḥ aśabdābhiḥ upaspṛśet iti .
upasparśanam śaucārtham .
sakṛt ca asau upaspṛśya śuciḥ bhavati .
ataḥ atra api avayavena śāstrārthaḥ sampratīyate .
iha idānīm brāhmaṇaḥ na hantavyaḥ .
surā na peyā iti .
brāhmaṇavadhe surāpāne ca mahān doṣaḥ uktaḥ .
saḥ brāhmaṇavadhamātre surāpānamātre ca prasaktaḥ .
ataḥ atra anavayavena śāstrārthaḥ sampratīyate .
tathā pūrvavayāḥ brāhmaṇaḥ pratyuttheyaḥ iti .
pūrvavayasaḥ apratyutthāne doṣaḥ uktaḥ pratyutthāne ca guṇaḥ .
katham .
ūrdhvam prāṇāḥ hi utkrāmanti yūnaḥ sthavire āyati .
pratyutthānābhābhivādābhyām punaḥ tān pratipadyate
iti .
saḥ ca prūrvavayomātre prasaktaḥ .
ataḥ atra api anavayavena śāstrārthaḥ sampratīyate .
tathā vasante brāhmaṇaḥ agniṣṭomādibhiḥ kratubhiḥ yajeta iti ijyāyāḥ kim cit prayojanam uktam .
kim .
svarge loke apsarasaḥ enam jāyāḥ bhūtvā upaśerate iti .
tat ca dvitīyasyāḥ tṛtīyasyāḥ ca ijyāyāḥ bhavitum arhati .
ataḥ atra api anavayavena śāstrārthaḥ sampratīyate .
tathā śabdasya api jñāne prayoge prayojanam uktam .
kim .
ekaḥ śabdaḥ samyak jñātaḥ śāstrānvitaḥ suprayuktaḥ svarge loke kāmadhuk bhavati iti .
yadi ekaḥ śabdaḥ samyak jñātaḥ śāstrānvitaḥ suprayuktaḥ svarge loke kāmadhuk bhavati kimartham dvitīyaḥ tṛtīyaḥ ca prayujyate .
na vai kāmānām tṛptiḥ asti .