kimantāt punaḥ utpattyā bhavitavyam .

dvitīyāntāt atiśayyamānāt .

śuklam atiśete śuklataraḥ .

kṛṣṇam atiśete kṛṣṇataraḥ .

yadi dvitīyāntāt atiśayyamānāt kālaḥ atiśete kālīm kālitaraḥ iti prāpnoti kālataraḥ iti ca iṣyate .

tathā kālī atiśete kālam kālataraḥ iti prāpnoti kālitarā iti ca iṣyate .

tathā gārgyaḥ atiśete gargān gargataraḥ iti prāpnoti gārgyataraḥ iti ca iṣyate .

tathā gargāḥ atiśerate gārgyam gārgyatarāḥ iti prāpnoti gargatarāḥ iti ca iṣyate .

evam tarhi prathamāntāt svārthikaḥ bhaviṣyati .

kālaḥ atiśete kālataraḥ .

kālī atiśete kālitarā .

gārgyaḥ atiśete gārgyataraḥ .

gargāḥ atiśerate gargatarāḥ .

yadi prathamāntāt svārthikaḥ kumāritarā kiśoritarā avyatiriktam vayaḥ iti kṛtvā vayasi prathame iti ṅīp prāpnoti .

tarapā uktatvāt strīpratyayaḥ na bhaviṣyati .

ṭāp api tarhi na prāpnoti .

ukte api hi bhavanti ete ṭābādayaḥ .

uktam etat svārthikāḥ ṭābādayaḥ iti .

ṅīp api tarhi prāpnoti .

evam tarhi guṇaḥ abhidhīyate .

evam api liṅgavacanāni na sidhyanti .

śuklataram .

śuklatarā .

śuklataraḥ .

śuklatarau .

śuklatarāḥ iti .

āśrayataḥ liṅgavacanāni bhaviṣyanti .

guṇavacanānām hi śabdānām āśrayata liṅgavacanāni bhavanti .

śuklam vastram , śuklā śāṭī śuklaḥ kambalaḥ , śuklau kambalau śuklāḥ kambalāḥ iti .

yat asau dravyam śritaḥ bhavati guṇaḥ tasya yat liṅgam vacanam ca tat gu asya api bhaviṣyati .

atha vā kriyā abhidhīyate .

evam api liṅgavacanāni na sidhyanti .

āśrayataḥ liṅgavacanāni bhaviṣyanti .

evam api dvivacanam prāpnoti .

yaḥ ca atiśete yaḥ ca atiśayyate ubhau tau tasya āśrayau bhavataḥ .

na eṣaḥ doṣaḥ .

katham .

śetiḥ akarmakaḥ .

akarmakāḥ api dhātavaḥ sopasargāḥ sakarmakāḥ bhavanti .

karmāpadiṣṭāḥ vidhayaḥ karmasthabhāvakānām karmasthakriyāṇam vā bhavanti kartṛsthabhāvakaḥ ca śetiḥ .

atha yadi eva dvitīyāntāt utpattiḥ prathamāntāt vā svārthikaḥ atha api guṇaḥ abhidhīyate atha api kriyā kim gatam etat iyatā sūtreṇa āhosvit anyatarasmin pakṣe bhūyaḥ sūtram kartavyam .

gatam iti āha .

katham .

yadā tāvat dvitīyāntāt utpattiḥ prathamāntāt vā svārthikaḥ tadā kṛtyalyuṭaḥ bahulam iti evam atra lyuṭ bhaviṣyati .

yadā guṇaḥ abhidhīyate tadā nyāyasiddham eva .

yadā lapi kriyā tadā api nyāyasiddham eva .

atha vā atiśāyayati iti atiśāyanam .

kaḥ prayojyārthaḥ .

guṇāḥ guṇinam prayojayanti guṇī vā guṇān prayojayati .

kaḥ punaḥ iha śetyarthaḥ .

iha yaḥ yatra bhavati śete asau tatra .

guṇāḥ ca guṇini śerate .

śetyarthaḥ kāritārthaḥ vā nirdeśaḥ ayam samīkṣitaḥ .

śetyarthe na asti vaktavyam .

kāritārthe bravīmi te .

guṇī vā guṇasaṃyogāt guṇaḥ vā guṇinā yadi abhivyajyeta saṃyogāt kāritārthaḥ bhaviṣyati .