atha iha kasmāt na bhavati .
citraguḥ .
śabalaguḥ iti .
bahuvrīhyuktatvāt matvarthasya .
atha iha kasmāt na bhavati .
citrāḥ gāvaḥ asya santi iti .
kutaḥ kasmāt na bhavati .
kim avayavāt āhosvit samudāyāt .
avayavāt kasmāt na bhavati .
asāmarthyāt .
katham asāmarthyam .
sāpekṣam asarmartham bhavati iti .
samudāyāt tarhi kasmāt na bhavati .
aprātipadikatvāt .
nanu ca bhoḥ ākṛtau śāstrāṇi pravartante .
tat yathā sup supā iti vartamāne anyasya ca anyasya ca samāsaḥ bhavati .
satyam evam etat .
ākṛtiḥ tu pratyekam parisamāpyate .
yāvati etat parisamāpyate ṅyāpprātipadikāt iti tāvataḥ utpattyā bhavitavyam .
avayave ca etat parisamāpyate na samudāye .
atha iha kasmāt na bhavati .
pañca gāvaḥ asya santi pañcaguḥ .
daśaguḥ iti .
pratyekam asāmarthyāt samudāyāt aprātipadikatvāt samāsāt samāsena uktatvāt .
na etat sāram .
ukte api hi pratyayārthe utpadyate dvigoḥ taddhitaḥ .
tat yathā dvaimāturaḥ pāñcanāpitiḥ iti .
na eṣaḥ dviguḥ .
kaḥ tarhi .
bahuvrīhiḥ .
apavādatvāt dviguḥ prāpnoti .
antaraṅgatvāt bahuvrīhiḥ bhaviṣyati .
kā antaraṅgatā .
anyapadārthe bahuvrīhiḥ vartate viśiṣṭe anyapadārthe taddhitārthe dviguḥ .
tasmin ca asya taddhite astigrahaṇam kriyate .
yadi tarhi atiprasaṅgāḥ santi bahuvrīhau api astigrahaṇam kartavyam astiyuktāt yathā syāt anantarādiyuktāt mā bhūt iti .
atha na santi taddhitavidhau api na arthaḥ astigrahaṇena .
satyam evam etat .
kriyate tu idānīm taddhitavidhau astigrahaṇam .
tat vai kriyamāṇam api pratyayavidhyartham na upādhyartham .
astimān iti matup yathā syāt .
kim ca kāraṇam na syāt .
aprātipadikatvāt .
na eṣaḥ doṣaḥ .
avyayam eṣaḥ astiśabdaḥ .
na eṣa asteḥ laṭ .
katham avyayatvam .
vibhaktisvarapratirūpakāḥ ca nipātāḥ bhavanti iti nipātasañjñā .
nipātaḥ avyayam iti avyayasañjñā .
evam api na sidhyati .
kim kāraṇam .
astisāmānādhikaraṇye matup vidhīyate .
na ca asteḥ astinā sāmānādhikaraṇyam .
tat etat kriyamāṇam api pratyayavidhyartham na upādhyartham .
tasmāt dvigoḥ taddhitasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ yadi tat na asti sarvatra matvarthe pratiṣedhaḥ iti .
sati hi tasmin tena eva siddham .