tasya pūraṇe iti atiprasaṅgaḥ .
tasya pūraṇe iti atiprasaṅgaḥ bhavati .
iha api prapnoti .
pañcānām uṣṭrikāṇām pūraṇaḥ ghaṭaḥ .
siddham tu saṅkhyāpūraṇe iti vacanāt .
siddham etat .
katham .
saṅkhyāpūraṇe iti vaktavyam .
evam api ghaṭe prāpnoti .
saṅkhyeyam hi asau adbhiḥ pūrayati .
saṅkhyāpūraṇe iti brūmaḥ na saṅkhyeyapūraṇe iti .
yasya vā bhāvāt anyasaṅkhyātvam tatra .
atha vā yasya bhāvāt anyā saṅkhyā pravartate tatra iti vaktavyam .
evam api dvitīye adhyāye aṣṭamaḥ iti prāpnoti .
sarveṣām hi teṣām bhāvāt saṅkhyā pravartate .
caramopajāte pūrvasmin ca anapagate iti vaktavyam .
evam api ekādaśīdvādaśyau sauviṣṭakṛtī .
idam dvitīyam idam tṛtīyam .
daśa daśamāni iti na sidhyati .
sūtram ca bhidyate .
yathānyāsam eva astu .
nanu ca uktam tasya pūraṇe iti atiprasaṅgaḥ iti .
parihṛtam etat siddham saṅkhyāpūraṇe iti vacanāt iti .
tat tarhi saṅkhyāgrahaṇam kartavyam .
na kartavyam .
prakṛtam anuvartate .
kva prakṛtam .
saṅkhyāyāḥ guṇasya nimāne mayaṭ iti .
evam tarhi na iyam vṛttiḥ upālabhyate .
kim tarhi .
vṛttisthānam upālabhyate .
vṛttiḥ eva atra na prāpnoti .
kim kāraṇam .
pratyayārthābhāvāt .
na eṣaḥ doṣaḥ .
vacanāt svāṛthikaḥ bhaviṣyati .
atha vā pūrvasyāḥ saṅkhyāyāḥ parāpekṣāyāḥ utpattiḥ vaktavyā uttarā ca sāṅkhyā ādeśaḥ vaktavyaḥ .
atha vā nyūne ayam kṛtsnaśabdaḥ draṣṭavyaḥ : caturṣu pañcaśabdaḥ .
atha vā sarve eva dvyādayaḥ anyonyam apekṣante .
yadi evam dvitīye adhyāye aṣṭamaḥ iti prāpnoti .
bhavati eva .
prakṛtyarthāt bahiḥ sarvā vṛttiḥ prāyeṇa lakṣyate .
pūraṇe syāt katham vṛttiḥ .
vacanāt iti lakṣyatām .
tasyāḥ pūrvā tu yā saṅkhyā tasyāḥ [R tasyām ] bhavatu taddhitaḥ .
ādeśaḥ ca ottarā saṅkhyā tathā nyāyyā bhaviṣyati .
nyūne vā kṛtsnaśabdaḥ ayam pūrvasyām uttarām yadi sāmarthyam ca tayā tasyāḥ tathā nyāyyā bhaviṣyati .
anyonyam vā vyapāśritya sarvasmin dvyādayaḥ yadi pravartante tathā nyāyyā vṛttiḥ bhavati pūraṇe .
bahūnām vācikā saṅkhyā pūraṇaḥ ca ekaḥ iṣyate .
anyatvāt ubhayoḥ nyāyyā vārkṣī śākhā nidarśanam .