pūrvāhṇāparāhṇābhyām subantavacanam saptamīśravaṇāṛtham .
pūrvāhṇāparāhṇābhyām subantatvam vaktavyam .
kim prayojanam .
saptamīśravaṇāṛtham .
saptamyāḥ śravaṇam yathā syāt .
pūrvāhṇetanam aparāhṇetanam .
tat tarhi vaktavyam .
na vaktavyam .
ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati atra saptamī iti yat ayam ghakālataneṣu kālanāmnaḥ iti saptamyāḥ alukam śāsti .
alugvacanam jñāpakam iti cet avyayāt saptamīprasaṅgaḥ .
alugvacanam jñāpakam iti cet avyayāt saptamī prāpnoti .
doṣātanam divātanam .
astu avyayāt iti luk bhaviṣyati .
iha api luk prāpnoti .
pūrvāhṇetanam aparāhṇetanam .
aluk atra lukam bādhiṣyate .
iha api bādheta .
doṣātanam divātanam .
samānāśrayaḥ luk alukā bādhyate .
kaḥ ca samānāśrayaḥ .
yaḥ pratyayāśrayaḥ .
atra ca prāk eva pratyayotpatteḥ luk bhavati .
na sidhyati .
iha hi sati pratyaye lukā bhavitavyam .
sati luki alukā bhavitavyam .
tatra ca pratyayaḥ eva na asti .
kutaḥ luk bhaviṣyati .
sā eṣā jñāpakena asatī vibhaktiḥ ākṛṣyate .
sā yathā iha bādhikā bhavati pūrvāhṇetanam aparāhṇetanam evam iha api syāt doṣātanam divātanam .
evam tarhi na brūmaḥ alugvacanam jñāpakam bhavati atra saptamī iti .
kim tarhi .
bhavati subantāt utpattiḥ iti .
kim punaḥ jñāpyam etat yāvatā samarthānām prathamāt vā iti vartate sāmarthyam ca subantena .
jñāpyam iti āha .
katham .
ṅyāpprātipadikāt iti api vartate .
tatra kutaḥ etat subantāt utpattiḥ bhaviṣyati na punaḥ ṅyāpprātipadikāt iti .
katham yat uktam vṛddhāvṛddhāvarṇasvaradvyajlakṣaṇe ca pratyayavidhau tatsampratyayārtham iti .
samarthasya yat vṛddham ṅyāpprātipadikam iti etat vijñāyate .
yadi etat jñapyate katham dvipadaḥ āgatam dvipādrūpyam praṣṭhauhaḥ āgatam praṣṭhvāḍrūpyam kīlālapaḥ āgatam kīlālapārūpyam papuṣaḥ āgatam papivaḍrūpyam .
padbhāvaḥ ūhākāralopaḥ prasāraṇam iti ete vidhayaḥ prāpnuvanti .
luke kṛte na bhaviṣyanti .
iha tarhi sāmasu sādhuḥ sāmanyaḥ vemanyaḥ nalopaḥ prātipadikāntasya iti nalopaḥ prāpnoti .
luki kṛte bhatvāt na bhaviṣyati .
idam iha sampradhāryam .
luk kriyatām nalopaḥ iti .
kim atra kartavyam .
paratvāt nalopaḥ .
evam tarhi idam iha sampradhāryam .
nalopaḥ kriyatām taddhitotpattiḥ iti .
kim atra kartavyam .
paratvāt nalopaḥ .
asiddhaḥ nalopaḥ .
tasya asiddhatvāt taddhitotpattiḥ bhaviṣyati .
parigaṇiteṣu kāryeṣu nalopaḥ asiddhaḥ na ca idam tatra parigaṇyate .
idam api tatra parigaṇyate .
katham .
subvidhiḥ iti sarvavibhaktyantaḥ samāsaḥ : supaḥ vidhiḥ subvidhiḥ , subantāt vidhiḥ subvidhiḥ iti .