Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.3.23.2
sāyaṃ-ciraṃ-prāhṇe-prage 'vyayebhyaṣ ṭyu-ṭyulau tuṭ ca
Aṣṭādhyāyī 4.3.23
Vṛtti Patañjali

atha sāyacirayoḥ kim nipātyate .

sāyacirayoḥ makārāntatvam pratyayasanniyuktam .

sāyacirayoḥ makārāntatvam pratyayasanniyogena nipātyate .

sāyantanam cirantanam .

na etat asti prayojanam .

makārāntaḥ sāyaṃśabdaḥ .

katham sāyāhnaḥ .

sāyamaḥ ahne malopaḥ .

sāyamaḥ ahne malopaḥ vaktavyaḥ .

katham sāyatare .

tare ca iti vaktavyam .

katham sāyam sāye .

vā saptamyām iti vaktavyam .

atha prāhṇapragayoḥ kim nipātyate .

prāhṇapragyoḥ ekārāntatvam .

prāhṇapragyoḥ ekārāntatvam nipātyate .

prāhṇetanam pragetanam .

na etat asti prayojanam .

saptamyāḥ alukā api siddham .

bhavet siddham yadā saptamī .

yadā tu anyā vibhaktiḥ tadā na sidhyati .

tuṭi uktam .

kim uktam .

tuṭi ādeśānupapattiḥ anāditvāt iti .

tuṭi kṛte anāditvāt ādeśaḥ na prāpnoti .

evam tarhi pūrvāntaḥ kariṣyate .

pūrvānte visarjanīyaḥ .

yadi pūrvāntaḥ visarjanīyaḥ vaktavyaḥ .

prātastanam punastanam .

parādau punaḥ sati kharavasānayoḥ visarjanīyaḥ iti visarjanīyaḥ siddhaḥ bhavati .

astu tarhi parādiḥ .

nanu ca uktam tuṭi kṛte anāditvāt ādeśaḥ na prāpnoti iti .

siddham tu ādiṣṭasya tuḍvacanāt .

siddham etat .

katham .

tuḍ ādiṣṭasya iti vaktavyam .

atha vā cena sanniyogaḥ kariṣyate .

tuṭ ca .

kim ca .

yat ca anyat prāpnoti .

kim ca anyat prāpnoti .

ādeśaḥ .