Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.1.90.3
yūni luk
Aṣṭādhyāyī 4.1.90
Vṛtti Patañjali

prāgdīvyatodhikāre yūnaḥ vṛddhavadatideśaḥ .

prāgdīvyatodhikāre yūnaḥ vṛddhavadatideśaḥ kartavyaḥ .

yuvā vṛddhavat bhavati iti vaktavyam .

gārgyāyaṇānām samūhaḥ gārgyāṇakam .

gārgyāyaṇānām kim cit gārgyāṇakam .

gārgyāyaṇaḥ bhaktiḥ asya gārgyāyaṇakaḥ .

gotrāśrayaḥ vuñ yathā syāt .

yadi vṛddhavadatideśaḥ kriyate aupagaveḥ yūnaḥ chātrāḥ aupagavīyāḥ iti iñaḥ gotre iti aṇ prāpnoti .

yadi punaḥ yuvā vṛddhavat iti anena anutpattiḥ atidiśyeta .

katham punaḥ yuvā vṛddhavat iti anena anutpattiḥ śakyā atideṣṭum .

vatinirdeśaḥ ayam kāmacāraḥ ca vatinirdeśe vākyaśeṣam samarthayitum .

tat yathā : uśīnaravat madreṣu yavāḥ .

santi na santi iti .

mātṛvat asyāḥ kalāḥ .

santi na santi iti .

evam iha api yuvā vṛddhavat bhavati vṛddhavat na bhavati iti evam vākyaśeṣam samarthayiṣyāmahe .

yatha gotre yuvapratyayaḥ na bhavati evam prāgdīvyatodhikāre yūni api na bhavati iti .

tat vaktavyam .

yadi api etat ucyate atha vā etarhi yūni luk iti etat na kriyate .

katham tarhi phakphiñoḥ anyatarasyām iti .

phakphiñvartī yuvā vā vṛddhavat bhavati iti vakṣyāmi .

yadā tarhi na vṛddhavat tadā gārgyāyaṇānām samūhaḥ gārgyāṇakam gārgyāyaṇānām kim cit gārgyāṇakam gārgyāyaṇaḥ bhaktiḥ asya gārgyāyaṇakaḥ gotrāśrayaḥ vuñ na prāpnoti .

yadi punaḥ yuvā vṛddhavat iti anena arthaḥ atidiśyeta .

prāgdīvyatodhikāreyūnaḥ vṛddhavat arthaḥ bhavati iti .

tat vaktavyam .

yadi api etat ucyate atha vā etarhi yūni luk iti etat na kariṣyate .

katham tarhi phakphiñoḥ anyatarasyām iti .

phakphiñvartī yuvārthaḥ vā vṛddhavat bhavati iti vakṣyāmi .

yadā tarhi na vṛddhavat tadā gārgyāyaṇānām samūhaḥ gārgyāṇakam gārgyāyaṇānām kim cit gārgyāṇakam gārgyāyaṇaḥ bhaktiḥ asya gārgyāyaṇakaḥ gotrāśrayaḥ vuñ na prāpnoti .

evam tarhi .

rājanyāt vuñ manuṣyāt ca jñāpakam laukikam param .

yat ayam vuñvidhau rājanyamanuṣyayoḥ grahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ laukikam param gotragrahaṇam iti .

yuvā ca loke gotram iti upacaryate .

kiṅgotraḥ asi māṇavakaḥ .

gārgyāyaṇaḥ .

kiṅgotraḥ asi māṇavakaḥ .

vātsyāyanaḥ .

yadi etat jñāpyate aupagaveḥ yūnaḥ chātrāḥ aupagavīyāḥ gotrāśrayaḥ iñaḥ gotre iti aṇ prāpnoti .

sāmuhikeṣu jñāpakam .

yadi sāmuhikeṣu jñāpakam gārgyāyaṇānām kim cit gārgyāṇakam gārgyāyaṇaḥ bhaktiḥ asya gārgyāyaṇakaḥ gotrāśrayaḥ vuñ na prāpnoti .

vuñvidhau jñāpakam .

vuñvidhau jñāpakam śālaṅkeḥ yūnaḥ chātrāḥ śālaṅkāḥ iñaḥ gotre iti aṇ na prāpnoti .

astu tarhi aviśeṣeṇa .

katham aupagaveḥ yūnaḥ chātrāḥ aupagavīyāḥ .gotreṇa iñam viśeṣayiṣyāmaḥ .

gotre yaḥ iñ vihitaḥ iti .