Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.1.89.1
gotre 'lug-aci
Aṣṭādhyāyī 4.1.89
Vṛtti Patañjali

gotre aluk aci iti cet itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ .

gotre aluk aci iti cet itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ .

kā itaretarāśrayatā .

alugnimittaḥ ajādiḥ ajādinimittaḥ ca aluk .

tat itaretarāśrayam bhavati .

itaretarāśrayāṇi ca na prakalpante .

vipratiṣedhāt tu lukaḥ chavidhānam .

vipratiṣedhāt tu lukaḥ chaḥ bhaviṣyati .

lukaḥ avakāśaḥ gargāḥ vatsāḥ bidāḥ urvāḥ .

chasya avakāśaḥ śālīyaḥ mālīyaḥ gārgīyaḥ vātsīyaḥ .

iha ubhayam prāpnoti .

gargāṇām chātrāḥ gārgīyāḥ vātsīyaḥ .

chaḥ bhavati vipratiṣedhena .

na eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ .

bhūmni ca luk prāptaḥ bāhye ca arthe vidhīyate ajādiḥ . bahiraṅgam antaraṅgāt . vipratiṣedhāt ayuktam syāt . bhūmni prāptasya lukaḥ yat ajādau taddhite alukam śāsti etat bravīti kūrvan samānakālau aluk luk ca .

yat ayam bhūmni prāptasya lukaḥ ajādau taddhite alukam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ samānakālau etau aluglukau iti .

yadi vā lukaḥ prasaṅge bhavati aluk chaḥ tathā prasiddhaḥ asya .

yadi vā lukaḥ prasaṅge bhavati aluk bhavati tathā asya chaḥ prasiddhaḥ asya .

pūrvam hi apavādāḥ abhiniviśante paścāt utsargāḥ .

luk vā alukaḥ prasaṅgam pratīkṣate che aluk asya tathā .

luk vā punaḥ alukaḥ prasaṅgam yadi pratīkṣate tathā asya che aluk siddhaḥ bhavati .

prakalpya vā apavādaviṣayam tataḥ utsargaḥ abhiniviśate .