gotrasya bahuṣu lopinaḥ bahuvacanāntasya pravṛttau dvyekayoḥ aluk .

gotrasya bahuṣu lopinaḥ bahuvacanāntasya pravṛttau dvyekayoḥ aluk vaktavyaḥ .

bidānām apatyam māṇavakaḥ baidaḥ baidau .

kimartham idam na aci iti eva aluk siddhaḥ .

aci iti ucyate .

na ca atra ajādim paśyāmaḥ .

pratyayalakṣaṇena .

varṇāśraye na asti pratyayalakṣaṇam .

ekavacanadvivacanāntasya pravṛttau bahuṣu lopaḥ yūni .

ekavacanadvivacanāntasya pravṛttau bahuṣu lopaḥ yūni vaktavyaḥ .

baidasya apatyam bahavaḥ māṇavakāḥ bidāḥ .

baidayoḥ bidāḥ .

añ yaḥ bahuṣu yañ yaḥ bahuṣu iti ucyamānaḥ luk na prāpnoti .

mā bhūt evam añ yaḥ bahuṣu yañ yaḥ bahuṣu iti .

añantam yad bahuṣu yañantam yat bahuṣu iti bhaviṣyati .

na evam śakyam .

iha hi doṣaḥ syāt .

kāśyapapratikṛtayaḥ kāśyapāḥ iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yat tāvat ucyate gotrasya bahuṣu lopinaḥ bahuvacanāntasya pravṛttau dvyekayoḥ aluk vaktavyaḥ iti .

na vaktavyaḥ .

aci iti eva aluk siddhaḥ .

aci iti ucyate .

na ca atra ajādim paśyāmaḥ .

pratyayalakṣaṇena .

nanu ca uktam varṇāśraye na asti pratyayalakṣaṇam iti .

yadi vā kāni cit varṇāśrayāṇi api pratyayalakṣaṇena bhavanti tathā ca idam api bhaviṣyati .

atha vā aviśeṣeṇa alukam uktvā hali na iti vakṣyāmi .

yadi aviśeṣeṇa alukam uktvā hali na iti ucyate bidānām apatyam bahavaḥ māṇavakāḥ bidāḥ atra api prāpnoti .

astu .

punaḥ asya yuvabahutve vartamānasya luk bhaviṣyati .

punaḥ aluk kasmāt na bhavati .

samarthānām prathamasya gotrapratyayāntasya aluk ucyate .

na ca etat samarthānām prathamam gotrapratyayāntam .

kim tarhi .

dvitīyam artham upasaṅkrāntam .

avaśyam ca etat evam vijñeyam atribharavājikā vasiṣṭhakaśyapikā bhṛgvaṅgirasikākutsakuśikikā iti evamartham .

gargabhārgavikāgrahaṇam vā niyamārtham .

atha vā gargabhārgavikāgrahaṇam niyamārtham bhaviṣyati .

etasya eva dvitīyam artham upasaṅkrāntasya aluk bhavati na anyasya iti .

yat api ucyate ekavacanadvivacanāntasya pravṛttau bahuṣu lopaḥ yūni vaktavyaḥ .

añ yaḥ bahuṣu yañ yaḥ bahuṣu iti ucyamānaḥ luk na prāpnoti .

mā bhūt evam añ yaḥ bahuṣu yañ yaḥ bahuṣu iti .

añantam yad bahuṣu yañantam yat bahuṣu iti bhaviṣyati .

nanu ca uktam na evam śakyam .

iha hi doṣaḥ syāt .

kāśyapapratikṛtayaḥ kāśyapāḥ iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

laukikasya tatra gotrasya grahaṇam na ca etat laukikam gotram .

yadi añantam yad bahuṣu yañantam yat bahuṣu iti evam ucyate bidānām apatyam māṇavakaḥ baidaḥ baidau atra api prāpnoti .

aluk atra likam bādhiṣyati .

aluki ca kṛte punaḥ lukaḥ nimittam na asti iti kṛtvā punaḥ luk na bhaviṣyati .

uktam vā .

kim uktam .

āpatyaḥ vā gotram .

paramaprakṛteḥ ca āpatyaḥ .

āpatyāt jīvadvaṃśyāt svārthe dvitīyaḥ yuvasañjñaḥ .

saḥ ca astriyām .

ekagotragrahaṇānarthakyam ca .

bahuvacanalopiṣu ca siddham iti .

tatra bidānām apatyam māṇavakaḥ iti vigṛhya bidaśabdāt dvyekayoḥ utpattiḥ bhaviṣyati .

baidaḥ baidau .

baidasya apatyam bahavaḥ māṇavakāḥ iti vigṛhya bidaśabdāt bahuṣu utpattiḥ bhaviṣyati .

bidā iti aviravikanyāyena .