Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.1.78.1
aṇ-iñor anārṣayor guru-upottamayoḥ ṣyaṅ gotre
Aṣṭādhyāyī 4.1.78
Vṛtti Patañjali

iha kasmāt na bhavati .

dākṣī plākṣī iti .

atiśāyikena ayam tamaśabdena nirdeśaḥ kriyate .

saḥ ca triprabhṛtiṣu vartate .

triprabhṛtīnām abhāvāt .

yadi evam .

prakarṣe cet tamam kṛtvā dākṣyāḥ na upottamam guru āmvidhiḥ kena te na syāt prakarṣe yadi ayam tamaḥ .

prakarṣe cet tamam kṛtvā dākṣyāḥ na upottamam guru iti ucyate āmvidhiḥ kena tava na syāt .

avyayaghāt iti prāpnoti .

prakarṣe yadi ayam tamaḥ .

yadi ayam tamaḥ prakarṣe vartate .

udgatasya prakarṣaḥ ayam . gataśabdaḥ atra lupyate .

udgatasya ayam prakarṣaḥ .

gataśabdasya atra lopaḥ bhavati .

nāvyayārthaprakarṣaḥ asti . dhātvarthaḥ atra prakṛṣyate .

nāvyayasya arthasya prakarṣaḥ .

kasya tarhi .

dhātvarthasya .

udgataḥ apekṣate kim cit . trayāṇām dvau kila udgatau .

anudgatam apekṣya udgataḥ iti etat bhavati .

trayāṇām dvau kila udgatau .

trayāṇām kila dvau udgatau bhavataḥ .

catuṣprabhṛtikartavyaḥ vārāhyāyām na sidhyati .

catuṣprabhṛtiṣu ṣyaṅ vaktavyaḥ vārāhyāyām na sidhyati .

vārāhyāyām na prāpnoti .

kim kāraṇam .

catuṣprabhṛtīnām abhāvāt .

bhidyate asya svaraḥ tena vidhiḥ ca āmaḥ na lakṣyate .

bhidyate khalu asya svaraḥ tena ātiśāyikena śabdena uttamasya .

vidhiḥ ca āmaḥ na lakṣyate .

vidhiḥ ca āmaḥ na kva cit api lakṣyate .

śabdāntaram idam vidhyāt dṛṣṭam abhyantaram triṣu .

evam tarhi anyaḥ ayam ātiśāyikena samānārthaḥ tamaḥ triprabhṛtiṣu vartate .