Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 4 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 4.1.75
āvaṅyāc ca
Aṣṭādhyāyī 4.1.75
Vṛtti Patañjali

anaḥ upadhālopinaḥ ūdhasaḥ ṅīṣ pūrvavipratiṣiddham .

anaḥ upadhālopinaḥ anyatarasyām iti etasmāt ūdhasaḥ ṅīṣ bhavati pūrvavipratiṣedhena .

ataḥ upadhālopinaḥ anyatarasyām iti etasya avakāśaḥ bahurājñī bahutakṣṇī .

ūdhasaḥ ṅīṣ bhavati iti asya avakāśaḥ .

vibhāṣā ṅīp .

yadā na ṅīp saḥ avakāśaḥ .

ṅīpprasaṅge ubhayam prāpnoti .

ūdhasaḥ ṅīṣ bhavati pūrvavipratiṣedhena .

saḥ tarhi pūrvavipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

na vaktavyaḥ .

anaḥ upadhālopinaḥ anyatarasyām iti atra ūdhasaḥ ṅīṣ bhavati iti etat anuvartiṣyate .

āvaṭyāt yañaḥ ṣphaḥ cāpaḥ .

āvaṭyāt yañaḥ ṣphaḥ cāpaḥ bhavati pūrvavipratiṣedhena .

āvaṭyāt yañaḥ cāpaḥ avakāśaḥ udīcām .

āvaṭyā .

ṣphasya avakāśaḥ anyāni yañantāni .

gārgyāyaṇī vātsyāyanī .

āvaṭyaśabdāt prācām ubhayam prāpnoti .

āvaṭyāyanī .

ṣphaḥ bhavati pūrvavipratiṣedhena .

āvaṭyagrahaṇena na arthaḥ .

yañaḥ ṣphaḥ cāpaḥ iti eva .

idam api siddham bhavati .

śārkarākṣyāyaṇī pautimāṣyāyaṇī .

yañgrahaṇena na arthaḥ .

ṣphaḥ cāpaḥ iti eva .

gaukakṣyaśabdaḥ krauḍyādiṣu paṭhyate .

idam api siddham bhavati gaukakṣyāyaṇī .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

evam vakṣyāmi .

prācām ṣphaḥ taddhitaḥ sarvatra .

kva sarvatra .

yatra ṣphaḥ ca anyaḥ ca prāpnoti ṣphaḥ eva tatra bhavati iti .

tataḥ lohitāidkatantebhyaḥ sarvatra .

kva sarvatra .

prācām ca udīcām ca .