katham punaḥ idam vijñāyate .
striyām abhidheyāyām ṭābādayaḥ bhavanti iti āhosvit strīsamānādhikaraṇāt prātipadikāt iti .
kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
striyām iti stryarthābhidhāne cet ṭābādayaḥ dvivacanabahuvacanānekapratyayānupapattiḥ .
striyām iti stryarthābhidhāne cet ṭābādayaḥ bhavanti dvivacanabahuvacanayoḥ anupapattiḥ .
kumāryau kumāryaḥ kiśoryau kiśoryaḥ .
kim kāraṇam .
ekaḥ ayam arthaḥ strītvam nāma .
tasya ekatvāt ekavacanam eva prāpnoti .
anekapratyayānupapattiḥ ca .
anekaḥ ca pratyayaḥ na upapadyate .
gārgyāyaṇī kārīṣagandhyā kālitarā iti .
kim kāraṇam .
ekatvāt strītvasya .
ekaḥ ayam arthaḥ strītvam nāma .
tasya ekena uktatvāt dvitīyasya prayogeṇa na bhavitavyam .
kim kāraṇam .
uktārthānām aprayogaḥ iti .
stryarthasya ca prātipadikārthatvāt striyām iti liṅgānupapattiḥ .
stryarthasya ca prātipadikārthatvāt striyām iti adhikāraḥ na prāpnoti .
astu tarhi strīsamānādhikaraṇāt prātipadikāt iti .
strīsamānādhikaraṇāt iti cet bhūtādiṣu atiprasaṅgaḥ .
strīsamānādhikaraṇāt iti cet bhūtādiṣu atiprasaṅgaḥ bhavati .
bhūtam iyam brāhmaṇī .
kāraṇam iyam brāhmaṇī iti .
āvapanam iyam uṣṭrikā iti .
stryarthābhidhāne punaḥ ṭābādiṣu satsu iha tāvat bhūtam iyam brāhmaṇī iti na atra strītvam vivakṣitam .
kim tarhi .
pautanyam .
kāraṇam iyam brāhmaṇī iti na atra strītvam vivakṣitam .
kim tarhi .
prādhānyam .
āvapanam iyam uṣṭrikā iti na atra strītvam vivakṣitam .
kim tarhi .
sambhavanam .
ṣaṭsañjñakebhyaḥ ca pratiṣedhaḥ .
ṣaṭsañjñakebhyaḥ ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
pañca brāhmaṇyaḥ daśa brāhmaṇyaḥ .
stryarthābhidhāne punaḥ ṭābādiṣu satsu na atra strītvam vivakṣitam .
kim tarhi bhedaḥ vivakṣitaḥ saṅkhyā .
iha ca strī : īkāraḥ na prāpnoti .
na hi tena eva tasya sāmānādhikaraṇyam asti .
siddham tu striyāḥ prātipadikaviśeṣaṇatvāt svārthe ṭābādayaḥ .
siddham etat .
katham .
striyāḥ prātipadikaviśeṣaṇatvāt .
prātipadikaviśeṣaṇam strīgrahaṇam .
svārthikāḥ ṭābādayaḥ .
na evam vijñāyate striyām abhidheyāyām iti na api strīsamānādhikaraṇāt iti .
katham tarhi .
striyām yat prātipadikam vartate tasmāt ṭābādayaḥ bhavanti .
kasmin arthe .
svārthe iti .
atha vā punaḥ astu striyām abhidheyāyām iti .
nanu ca uktam striyām iti stryarthābhidhāne cet ṭābādayaḥ dvivacanabahuvacanānekapratyayānupapattiḥ .
stryarthasya ca prātipadikārthatvāt striyām iti liṅgānupapattiḥ .
na eṣaḥ doṣaḥ .
yat tāvat ucyate dvivacanabahuvacanayoḥ anupapattiḥ iti .
guṇavacanasya ca āśrayataḥ liṅgavacanabhāvāt .
guṇavacanānām hi śabdānām āśrayataḥ liṅgavacanāni bhavanti .
tat yathā śuklam vastram , śuklā śāṭī śuklaḥ kambalaḥ śuklau kambalau śuklāḥ kambalāḥ iti .
yat asau dravyam śritaḥ bhavati guṇaḥ tasya yat liṅgam vacanam ca tat guṇasya api bhavati .
evam iha api yat adaḥ dravyam śritam bhavati strītvam tasya yat liṅgam vacanam ca tat strītvasya api bhaviṣyati .
yat api ucyate anekapratyayānupapattiḥ iti .
bhāvasya ca bhāvayuktatvāt .
bhāvaḥ bhāvena yujyate .
tat yatha iṣiḥ iṣiṇā nimantriḥ ca nimantriṇā .
viṣamaḥ upanyāsaḥ .
yuktam tatra anyatvam sādhanabhedāt kālabhedāt ca .
uktam tatra ekasya bāhyam sādhanam sarvakālaḥ ca pratyayaḥ aparasya ābhyantaram sādhanam vartamānakālaḥ ca pratyayaḥ iti .
iha punaḥ ekam strītvam .
atha ekam upalabhyate .
kim ca ataḥ yadi ekam upalabhyate dvitīyam api upalabhyatām .
atha ekam api anumānagamyam dvtīyam api anumānāt gamyatām .
kasya tāvat bhavān evam guṇam nyāyyam manyate strītvam nāma .
dravyasya .
dravye ca bhavataḥ kaḥ sampratyayaḥ .
yadi tāvat guaṇasamudāyaḥ dravyam kā gatiḥ ye ete bhāvāḥ kṛdabhihitāḥ taddhitābhihitāḥ ca .
cikīrṣā gotā iti .
atha matam etat kṛdabhihitaḥ bhāvaḥ dravyavat bhavati iti strītvam api strītvena abhihitam dravyavat bhaviṣyati .
kva ca tāvat doṣaḥ syāt .
dṛṣṭasya hi .