atha ṅyābgrahaṇam kimartham na prātipadikāt iti eva siddham .

na sidhyati .

apratyayaḥ iti prātipadikasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prāpnoti .

yadi eṣaḥ ṅyābgrahaṇe hetuḥ tyūgrahaṇam api kartavyam .

tau api hi pratyayau .

tigrahaṇe tāvat vārttam .

taddhitaḥ prātipadikam iti prātipadikasañjñā bhaviṣyati .

ūgrahaṇe ca api vārttam .

uvarṇāntāt ūṅ vidhīyate .

tatra ekādeśaḥ .

ekādeśe kṛte antādivadbhāvāt prātipadikasañjñā bhaviṣyati .

yadi eṣaḥ ūṅaḥ agrahaṇe hetuḥ ābgrahaṇam api na kartavyam .

āp api hi akārāntāt vidhīyate .

tatra ekādeśaḥ .

ekādeśe kṛte antādivadbhāvāt prātipadikasañjñā bhaviṣyati .

yaḥ tarhi anakārāntāt .

kruñcā uṣṇihā devaviśā iti .

atra api akārāntāt vṛttiḥ lakṣyate .

kruñcān ālabheta .

uṣṇihakakubhau .

devaviśam ca manuṣyaviśam ca iti .

iha tāvat uṣṇihakakubhau iti .

āpaḥ eva etat auttarapadikam hrasvatvam .

iha khalu api devaviśam ca manuṣyaviśam ca iti .

na asti viśeṣaḥ akārāntāt utpattau satyām vyañjanāntāt vā iti .

yat tāvat ucyate iha tāvat uṣṇihakakubhau iti .

āpaḥ eva etat auttarapadikam hrasvatvam iti .

sañjñācchandasoḥ iti evam tat .

na ca eṣā sañjñā na api idam chandaḥ .

yat api ucyate iha khalu api devaviśam ca manuṣyaviśam ca iti .

na asti viśeṣaḥ akārāntāt utpattau satyām vyañjanāntāt vā iti .

svare viśeṣaḥ .

yadi atra vyañjanāntāt utpattiḥ syāt devaviśam iti evam svaraḥ prasajyeta .

devaviśam iti ca iṣyate .

tasmāt kaḥ eṣaḥ evamviṣayaḥ .

idam tarhi pādaḥ anyatarasyām ṭāp ṛci iti .

ṛci iti ucyate .

tatra chāndasatvāt bhaviṣyati .

ṛci iti na idam chandaḥ vivakṣitam kāṭhakam kāpālakam amudakam paippalādakam vā .

kim tarhi .

pratyayārthaviśeṣaṇam etat .

ṛk cet pratyayārthaḥ bhavati iti .

etat api na asti prayojanam padaśabdaḥ pādaśabdasamānārthaḥ akārāntaḥ chandasi dṛśyate .

tasyāḥ saptākṣaram ekam padam eakaḥ pādaḥ iti arthaḥ .

tasmāt utpattiḥ bhaviṣyati .

idam tarhi ḍāp ubhābhyām anyatarasyām iti .

bahurājā bahurāje bahurājāḥ .

ṅyābgrahaṇam anarthakam prātipadikagrahaṇe liṅgaviśiṣṭasya api grahaṇāt .

ṅyābgrahaṇam anarthakam .

kim kāraṇam .

prātipadikagrahaṇe liṅgaviśiṣṭasya api grahaṇāt .

prātipadikagrahaṇe liṅgaviśiṣṭasya api grahaṇam bhavati iti eṣā paribhāṣā kartavyā .

kaḥ punaḥ viśeṣaḥ eṣā vā paribhāṣā kriyate ābgrahaṇam vā .

avaśyam eṣā paribhāṣā kartavyā .

bahūni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni .

kāni .

prayojanam sarvanāmasvarasamāsataddhitavidhilugalugartham .

sarvanāmavidhiḥ prayojanam .

sarvanāmnaḥ suṭ iha eva syāt teṣām yeṣām .

tāsām yāsām iti atra na syāt .

na etat asti prayojanam .

avarṇāntāt ṭāp vidhīyate .

tatra ekādeśaḥ .

ekādeśe kṛte antādivadbhāvāt suṭ bhaviṣyati .

idam tarhi prayojanam .

sarvanāmnaḥ tṛtīyā ca iha eva syāt bhavatā hetunā bhavataḥ hetoḥ iti .

bhavatyā hetunā bhavatyāḥ hetoḥ iti atra na syāt .

sarvanāma .

svara .

kuśūlakūpakumbhaśālam bile iha eva syāt kuśūlabilam .

kuśūlībilam iti atra na syāt .

svara .

samāsa .

dvitīyā śritādibhiḥ saha samasyate iha eva syāt kaṣṭam śritaḥ kaṣṭaśritaḥ .

kaṣṭam śritā kaṣṭaśritā iti atra na syāt .

etat api na asti prayojanam .

śritaśabdaḥ akārāntaḥ .

tatra ekādeśaḥ .

ekādeśe kṛte antādivadbhāvāt bhaviṣyati .

idam tarhi .

pūrvasadṛśa iti iha eva syāt pitrā sadṛśaḥ pitṛsadṛśaḥ .

pitrā sadṛśī pitṛsadṛśī iti atra na syāt .

samāsaḥ .

taddhitavidhi .

acittahiastidhenoḥ ṭhak iha eva syāt hastinām samūhaḥ hāstikam .

hastinīnām samūhaḥ hāstikam iti .