kārakagrahaṇam kimartham .

kārakagrahaṇam anādeśe svārthavijñānāt .

kārakagrahaṇam anādeśe svārthavijñānāt .

anirdiṣṭārthāḥ pratyayāḥ svārthe bhavanti iti .

tat yathā .

guptijkidbhyaḥ san yāvādibhyaḥ kan iti .

evam ime api pratyayāḥ svārthe syuḥ .

svārthe mā bhūvan kārake yathā syuḥ iti evamartham idam ucyate .

na etat asti prayojanam .

vihitaḥ pratyayaḥ svārthe bhāve ghañ iti .

tena atriprasaktam iti kṛtvā niyamārthaḥ ayam vijñāyeta .

akartari sañjñāyām eva iti .

asti ca idānīm kaḥ cit sañjñābhūtaḥ bhāvaḥ yadarthaḥ vidhiḥ syāt .

asti iti āha : āvāhaḥ , vivāhaḥ iti .

kaimarthakyāt niyamaḥ bhavati .

vidheyam na asti iti kṛtvā .

iha ca asti vidheyam .

akartari ca kārake sañjñāyām ghañ vidheyaḥ .

tatra apūrvaḥ vidhiḥ astu niyamaḥ astu iti apūrvaḥ eva vidhiḥ bhaviṣyati na niyamaḥ .

tat eva tarhi prayojanam svārthe mā bhūvan iti .

nanu ca uktam vihitaḥ pratyayaḥ svārthe bhāve ghañ iti iti .

anyaḥ saḥ bhāvaḥ bāhyaḥ prakṛtyarthāt .

anena idānīm ābhyantare bhāve syāt .

kaḥ punaḥ etayoḥ bhāvayoḥ viśeṣaḥ .

uktaḥ bhāvabhedaḥ bhāṣye .

etat api na asti prayojanam .

nañivayuktam anyasadṛśādhikaraṇe .

tathā hi arthagatiḥ .

nañyuktam ivayuktam ca asnyasmin tatsadṛśe kāryam vijñayate .

tathā hi arthaḥ gamyate .

tat yathā .

abrāhmaṇam ānaya iti ukte brāhmaṇasadṛśam puruṣam ānayati .

na asau loṣṭam ānīya kṛtī bhavati .

evam iha api akartari iti kartṛpratiṣedhāt anyasmin akartari kartṛsadṛśe kāryam vijñasyate .

kim ca anyat akartṛ kartṛsadṛśam .

kārakam .

uttarārtham tarhi kārakagrahaṇam kartavyam .

parimāṇākhyāyām sarvebhyaḥ kārake yathā syāt .

iha mā bhūt .

ekā tilocchritiḥ .

deve sṛtī iti .

ghañanukramaṇam ajabviṣaye avacane hi strīpratyayānām api avādavijñānam iti vakṣyati .

tat na vaktavyam bhavati .

etat api na asti prayojanam .

atra api akartari iti eva anuvartiṣyate .

sañjñāgrahaṇānarthakyam ca sarvatra ghañaḥ darśanāt .

sañjñāgrahaṇam ca anarthakam .

kim kāraṇam .

sarvatra ghañaḥ darśanāt .

asañjñāyām api hi ghañ dṛśyate .

kaḥ bhavatā dāyaḥ dattaḥ .

kaḥ bhavatā lābhaḥ labdhaḥ iti .

yadi sañjñāgrahaṇam na kriyate atiprasaṅgaḥ bhavati .

kṛtaḥ kaṭaḥ iti atra kāraḥ kaṭa iti prāpnoti .

atiprasaṅgaḥ iti cet abhidhānalakṣaṇatvāt pratyayasya siddham .

atiprasaṅgaḥ iti cet tat na .

kim kāraṇam .

abhidhānalakṣaṇatvāt pratyayasya siddham .

abhidhānalakṣaṇāḥ kṛttaddhitasamādāḥ .

anabhidhānāt na bhaviṣyanti .