Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.3.18
bhāve
Aṣṭādhyāyī 3.3.18
Vṛtti Patañjali

bhāve sarvaliṅganirdeśaḥ .

bhāve sarvaliṅganirdeśaḥ kartavyaḥ .

bhūtau bhavane bhāve iti .

kim prayojanam .

sarvaliṅge bhāṅe ete pratyayāḥ yathā syuḥ iti .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

puṃliṅgena ayam nirdeśaḥ kriyate ekavacanena ca .

ten puṃliṅge eva ekavacane ca ete prratyayāḥ syuḥ .

strīnapuṃsakayoḥ dvivacanabahuvacnayoḥ ca na syuḥ .

na atra nirdeśaḥ tantram .

katham punaḥ tena eva ca nāma nirdeśaḥ kriyate tat ca atantram syāt .

tatkārī ca bhavān taddveṣī ca .

nāntarīyakatvāt atra puṃliṅgena nirdeśaḥ kriyate ekavacanena ca .

avaśyam kayā cit vibhaktyā kena cit ca liṅgena nirdeśaḥ kartavyaḥ .

tat yathā kaḥ cit annārthī śālikalāpam satuṣam sapalālam āharati nāntarīyakatvāt .

saḥ yāvat ādeyam tāvat ādāya tuṣapalālāni utsṛjati .

tathā kaḥ cit māṃsārthī matsyān saśakalān sakaṇṭakān āharati nāntarīyakatvāt .

saḥ yāvat ādeyam tāvat ādāya śakalakaṇṭakān utsṛjati .

evam iha api nāntarīyakatvāt puṃliṅgena nirdeśaḥ kriyate ekavacanāntena ca .

na hi atra nirdeśaḥ tantram .

kayā cit vibhaktyā kena cit ca liṅgena nirdeśaḥ kartavyaḥ .

atha vā kṛbhvastayaḥ kriyāsāmānyavācinaḥ kriyāviśeṣavācinaḥ pacādayaḥ .

yat ca atra pacateḥ bhavatiḥ bhavati na tat bhavateḥ pacatiḥ bhavati .

yat ca bhavateḥ pacatiḥ bhavati na tat pacateḥ bhavatiḥ bhavati .

kim ca pacateḥ bhavatiḥ bhavati .

sāmānyam .

kim ca bhavateḥ pacatiḥ bhavati .

viśeṣaḥ .

tat yathā upādhyāyasya śiṣyaḥ mātulasya bhāgineyam gatvā āha .

upādhyāyam bhavān abhivādayatām iti .

saḥ gatvā mātulam abhivādayate .

tathā mātulasya bhāgineyaḥ upādhyāyasya śiṣyam gatvā āha .

mātulam bhavān abhivādayatām iti .

saḥ gatvā upādhyāyam abhivādayate .

evam iha api pacateḥ bhavatau yat tat nirdiśyate .