Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.3.12
aṇ karmaṇi ca
Aṣṭādhyāyī 3.3.12
Vṛtti Patañjali

kimartham idam ucyate na aviśeṣeṇa karmaṇi aṇ vihitaḥ saḥ kriyāyām upapade kriyārthāyām anyatra ca bhaviṣyati .

aṇaḥ punarvacanam apavādaviṣaye anivṛttyartham .

aṇaḥ punarvacanam kriyate apavādaviṣaye anivṛttiḥ yathā syāt .

godāyaḥ vrajati .

kambaladāyaḥ vrajati iti .

kim ucyate apavādaviṣaye anivṛttiḥ yathā syāt iti na punaḥ utsargaviṣaye pratipadavidhyartham syāt .

idānīm eva hi uktam kriyāyām upapde kriyārthāyām vāsarūpeṇa tṛjādayaḥ na bhavanti iti .

aṇ ca api tṛjādiḥ .

evam tarhi ubhayam anena kriyate .

apavādaviṣaye cānivṛttiḥ utsargaviṣaye pratipadavidhānam .

katham punaḥ ekena yatnena ubhayam labhyam .

labhyam iti āha .

katham .

karmagrahaṇasāmarthyāt .

katham punaḥ antareṇa karmagrahaṇam karmaṇi aṇ labhyaḥ .

vacanagrahaṇam prakṛtam anuvartate .

asti prayojanam etat .

kim tarhi iti .

aparyāyeṇa iti tu vaktavyam .

kadā cit hi karmaṇi syāt kadā cit kriyāyām upapade kriyārthāyām iti .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

cena sanniyogaḥ kariṣyate .

aṇ karmaṇi ca .

kim ca anyat .

kriyāyām upapade kriyārthāyām iti .

evam api pratyekam upapadasañjñā na prāpnoti .

cena eva sanniyogaḥ kariṣyate .

pratyekam vākyaparisamāptiḥ dṛṣṭā iti pratyekam upapadasañjña bhaviṣyati .