Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.3.11
bhāva-vacanāś ca
Aṣṭādhyāyī 3.3.11
Vṛtti Patañjali

kimartham idam ucyate na aviśeṣeṇa bhāve pratyayāḥ ye vihitāḥ te kriyāyām upapade kriyārthāyām anyatra ca bhaviṣyanti .

bhāvavacanānām yathāvihitānām pratipadavidhyartham .

bhāvavacanānām yathāvihitānām pratipadavidhyarthaḥ ayam ārambhaḥ .

idānīm eva hi uktam kriyāyām upapde kriyārthāyām vāsarūpeṇa tṛjādayaḥ na bhavanti iti .

bhāvavacanāḥ ca api tṛjādayaḥ .

asti prayojanam etat .

kim tarhi iti .

yathāvihitāḥ iti tu vaktavyam .

kim prayojanam .

iha yābhyaḥ prakṛtibhyaḥ yena viśeṣeṇa bhāve pratyayāḥ vihitāḥ tābhyaḥ prakṛtibhyaḥ tena eva viśeṣeṇa kriyāyām upapde kriyārthāyām yathā syuḥ .

vyatikaraḥ mā bhūt iti .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

iha bhāve pratyayāḥ bhavanti iti iyaṭa siddham .

saḥ ayam evam siddhe sati yat vacanagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam vācakāḥ yathā syuḥ iti .

yadi ca yābhyaḥ prakṛtibhyaḥ yena viśeṣeṇa bhāve pratyayāḥ vihitāḥ tābhyaḥ prakṛtibhyaḥ tena eva viśeṣeṇa kriyāyām upapde kriyārthāyām bhavanti tataḥ amī vācakāḥ kṛtāḥ syuḥ .

atha hi prakṛtimātrāt vā syuḥ pratyayamātram vā syāt na amīvācakāḥ kṛtāḥ syuḥ .