Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.3.13
lṛṭ śeṣe ca
Aṣṭādhyāyī 3.3.13
Vṛtti Patañjali

śeṣavacanam kimartham .

lṛṭi śeṣavacanam kriyāyām pratipadavidhyartham .

lṛṭi śeṣavacanam kriyate kriyāyām pratipadavidhyartham .

pratipadavidhiḥ yathā syāt .

aviśeṣeṇa vidhāne lṛṭaḥ abhāvaḥ pratiṣiddhatvāt .

aviśeṣeṇa vidhāne lṛṭaḥ abhāvaḥ syāt .

kariṣyāmi iti vrajati .

hariṣyāmi iti vrajati iti .

kim kāraṇam .

pratiṣiddhatvāt .

idānīm eva hi uktam kriyāyām upapade kriyārthāyām vāsarūpeṇa tṛjādayaḥ na bhavanti iti .

lṛṭ ca api tṛjādiḥ .

asti prayojanam etat .

kim tarhi iti .

sādhīyaḥ tu khalu śeṣagrahaṇena kriyārthopapadāt lṛṭ nirbhajyate .

kim kāraṇam .

akriyārthopapadatvāt .

śeṣe iti ucyate .

śeṣaḥ ca kaḥ .

yat anyat kriyāyāḥ kriyārthāyāḥ .

evam tarhi lṛṭi śeṣavacanam kriyāyām pratipadavidhyartham .

lṛṭi śeṣavacanam kriyate kriyāyām pratipadavidhiḥ yathā syāt .

lṛṭ śeṣe ca .

kariṣyati hariṣyati iti .

kva ca .

kriyāyām upapade kriyārthāyām iti .

saḥ tarhi cakāraḥ kartavyaḥ .

na kartavyaḥ .

iha lṛṭ bhavati iti iyatā siddham .

saḥ ayam evam siddhe sati yat śeṣagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam yogāṅgam yathā upajāyeta .

sati ca yogāṅge yogavibhāgaḥ kariṣyate .

lṛṭ bhavati kriyāyām upapade kriyārthāyām iti .

tataḥ śeṣe .

śeṣe ca lṛṭ bhavati iti .