Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.2.126
lakṣaṇa-hetvoḥ kriyāyāḥ
Aṣṭādhyāyī 3.2.126
Vṛtti Patañjali

lakṣaṇahetvoḥ kriyāyāḥ guṇe upasaṅkhyānam .

lakṣaṇahetvoḥ kriyāyāḥ guṇe upasaṅkhyānam kartavyam .

tiṣṭhan mūtrayati .

gacchan bhakṣayati .

kartuḥ ca lakṣaṇayoḥ paryāyeṇa acayoge .

kartuḥ ca lakṣaṇayoḥ paryāyeṇa acayoge upasaṅkhyānam kartavyam .

yaḥ adhīyānaḥ āste saḥ devadatttaḥ .

yaḥ āsīnaḥ adhīte saḥ devadattaḥ .

acayoge iti kimartham .

yaḥ āste ca adhīte ca saḥ caitraḥ .

tattvānvākhyāne ca .

tattvānvākhyāne ca upasaṅkhyānam kartavyam .

śayānā vardhate dūrvā .

āsīnam vardhate bisam iti .

sadādayaḥ ca bahulam .

sadādayaḥ ca bahulam iti vaktavyam .

san brāhmaṇaḥ asti brāhmaṇaḥ .

vidyate brāhmaṇaḥ vidyamānaḥ brāhmaṇaḥ iti .

iṅjuhotyoḥ vāvacanam .

iṅjuhotyoḥ vā iti vaktavyam .

adhīte adhīyānaḥ .

juhoti juhvat .

māṅi ākrośe .

māṅi ākrośe iti vaktavyam .

mā pacan .

mā pacamānaḥ .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

lakṣaṇahetvoḥ kriyāyāḥ iti eva siddham .

iha tāvat tiṣṭhan mūtrayati iti .

tiṣṭhatikriyā mūtrayatikriyāyāḥ lakṣaṇam .

gacchan bhakṣayati iti .

gacchatikriyā bhakṣayatikriyāyāḥ lakṣaṇam .

yaḥ adhīyānaḥ āste saḥ devadatttaḥ iti .

adhyayanakriyā āsanakriyāyāḥ lakṣaṇam .

yaḥ āsīnaḥ adhīte saḥ devadattaḥ iti .

āsikriyā adhyayanakriyāyāḥ lakṣaṇam .

idam tarhi prayojanam .

acayoge iti vakṣyāmi iti .

iha mā bhūt .

yaḥ āste ca adhīte ca saḥ caitraḥ iti .

etat api na asti prayojanam .

na etat kriyāyāḥ lakṣaṇam .

kim tarhi .

kartṛlakṣaṇam etat .

śayānā vardhate dūrvā iti .

śetikriyā vṛddhikriyāyāḥ lakṣaṇam .

āsīnam vardhate bisam iti .

āsikriyā vṛddhikriyāyāḥ lakṣaṇam .

sadādayaḥ ca bahulam iṅjuhotyoḥ vā māṅi ākrośe iti vaktavyam eva.