Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.1.46
śliṣa āliṅgane
Aṣṭādhyāyī 3.1.46
Vṛtti Patañjali

kimartham idam ucyate .

niyamārtham .

śliṣaḥ āliṅgane eva ksaḥ yathā syāt .

iha mā bhūt : upāśliṣat jatu ca kāṣṭham ca .

samāśliṣat brāhmaṇakulam iti .

ataḥ uttaram paṭhati .

śliṣaḥ āliṅgane niyamānupapattiḥ vidheyabhāvāt .

śliṣaḥ āliṅgane niyamasya anupapattiḥ .

kim kāraṇam .

vidheyabhāvāt .

kaimarthakyāt niyamaḥ bhavati .

vidheyam na asti iti kṛtvā .

iha ca asti vidheyam .

kim .

puṣādipāṭhāt aṅ prāptaḥ .

tadbādhanārthaḥ ksaḥ vidheyaḥ .

tatra apūrvaḥ vidhiḥ astu niyamaḥ vā iti apūrvaḥ eva vidhiḥ syāt na niyamaḥ .

kim ca syāt yadi ayam niyamaḥ na syāt .

ātmanepadeṣu āliṅgane ca ksaḥ prasajyeta .

yathā eva ca ksaḥ aṅam bādhate evam ciṇam api bādheta .

upāśleṣi kanyā devadattena iti .

siddham tu śliṣaḥ āliṅgane aciṇviṣaye .

siddham etat .

katham .

śliṣaḥ āliṅgane aciṇviṣaye ksaḥ bhavati iti vaktavyam .

aṅvidhāne ca śliṣaḥ anāliṅgane .

aṅvidhāne ca śliṣaḥ anāliṅgane iti vaktavyam .

sidhyati .

sūtram tarhi bhidyate .

yathānyāsam eva astu .

nanu ca uktam śliṣaḥ āliṅgane niyamānupapattiḥ vidheyabhāvāt iti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yogavibhāgāt siddham .

yogavibhāgaḥ kariṣyate .

śliṣaḥ .

śliṣaḥ ksaḥ bhavati .

kimartham idam .

puṣādipāṭhāt aṅ prāpnoti .

tadbādhanārtham .

tataḥ āliṅgane .

āliṅgane ca śliṣaḥ ksaḥ bhavati .

idam idānīm kimartham .

niyamārtham .

śliṣaḥ āliṅgane eva .

kva mā bhūt .

upāśliṣat jatu ca kāṣṭham ca .

samāśliṣat brāhmaṇakulam iti .

yat api ucyate yathā eva ca ksaḥ aṅam bādhate evam ciṇam api bādheta iti .

purastāt apavādāḥ anantarān vidhīn bādhante na uttarān iti evam ksaḥ aṅam bādhiṣyate .

ciṇam na bādhiṣyate .

atha vā tatra vakṣyati : ciṇgrahaṇasya prayojanam ciṇ eva yathā syāt .

yat anyat prāpnoti tat mā bhūt iti .