kimarthaḥ cakāraḥ .
viśeṣaṇārthaḥ .
kva viśeṣaṇārthena arthaḥ .
sici vṛddhiḥ parasmaipadeṣu iti .
sau vṛddhiḥ iti ucyamāne agniḥ vāyuḥ iti atra api prasajyeta .
na etat asti prayojanam .
parasmaipadeṣu iti ucyate .
na ca atra parasmaipadam paśyāmaḥ .
svarārthaḥ tarhi .
citaḥ antaḥ udāttaḥ bhavati iti antodāttatvam yathā syāt .
etat api na asti prayojanam .
anackaḥ ayam .
tatra na arthaḥ svarārthena cakāreṇa anubandhena .
iṭi kṛte sāckaḥ bhaviṣyati .
tatra pratyayādyudāttatvena iṭaḥ udāttatvam bhaviṣyati .
na sidhyati .
āgamāḥ anudāttāḥ bhavanti iti anudāttatvam prāpnoti .
ataḥ uttaram paṭhati .
sicaḥ citkaraṇānarthakyam sthānivatvāt .
sicaḥ citkaraṇam narthayam .
kim kāraṇam .
sthānivatvāt .
sthānivadbhāvāt cit bhaviṣyati .
arthavat tu citkaraṇasāmarthyāt hi iṭaḥ udāttatvam .
arthavat tu citkaraṇam .
kaḥ arthaḥ .
citkaraṇasāmarthyāt hi iṭaḥ udāttatvam bhaviṣyati .
na aprāpte pratyayasvare āgamānudāttatvam ārabhyate .
tat yathā eva pratyayasvaram bādhate evam sthānivadbhāvāt api yā prāptiḥ tām api bādheta .
tasmāt citkaraṇam .
tasmāt cakāraḥ kartavyaḥ .
atha iditkaraṇam kimartham .
iditkaraṇam nakāralopābhāvārtham .
iditkaraṇam kriyate nakāralopaḥ mā bhūt iti .
amaṃsta amaṃsthāḥ .
aniditām halaḥ upadhāyāḥ kṅiti iti .
na vā hanteḥ sicaḥ kitkaraṇam nakāralopābhāvasya .
na vā etat prayojanam asti .
kim kāraṇam .
yat ayam hanaḥ sic iti hanteḥ sicaḥ kittvam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ na sijantasya nakārlopaḥ bhavati iti .
na etat asti jñāpakam .
asti hi anyat etasya vacane prayojanam .
kim .
sici eva nalopaḥ yathā syāt .
parasmin nimitte mā bhūt iti .
kaḥ punaḥ atra viśeṣaḥ sici vā nalope sati parasmin vā nimitte .
ayam asti viśeṣaḥ .
sici nalope sati nalopasya asiddhatvāt akāralopaḥ na bhavati .
parasmin punaḥ nimitte nalope sati akāralopaḥ prāpnoti .
samānāśrayam asiddham vyāśrayam ca idam .
nanu ca parasmin api nimitte nalope sati akāralopaḥ na bhaviṣyati .
katham .
asiddham bahiraṅgalakṣaṇam antaraṅgalakṣaṇe iti ṭat etat hanteḥ sicaḥ kitkaraṇam jñāpakam eva na sijantasya nalopaḥ bhavati iti .
idittvāt vā sthānivattvāt .
atha api anena iditā arthaḥ syāt .
ayam ādeśaḥ sthānivadbhāvāt idit bhaviṣyati.