kva ayam cliḥ śrūyate .

na kva cit śrūyate .

sijādayaḥ ādeśāḥ ucyante .

yad na kva cit śrūyate kimarthaḥ tarhi cluḥ utsargaḥ kriyate .

na sic utsargaḥ eva kartavyaḥ .

tasya ksādayaḥ apavādāḥ bhaviṣyanti .

ata uttaram paṭhati .

clyutsargaḥ sāmānyagrahaṇārthaḥ .

cliḥ utsargaḥ kriyate sāmānyagrahaṇārthaḥ .

kva sāmānyagrahaṇārthena arthaḥ .

mantra ghasahvaraṇaśavṛdahādvṛckṛgamijanibhyaḥ leḥ iti .

tatra avarataḥ trayāṇām grahaṇam kartavyam syāt .

caṅaṅoḥ sicaḥ ca .

ksavidhāne ca aniḍvacane clisampratyayārthaḥ .

ksavidhāne ca aniḍvacane clisampratyayārthaḥ cliḥ utsargaḥ kriyate .

cleḥ aniṭaḥ ksaḥ siddhaḥ bhavati .

ghasḷbhāve ca .

ghasḷbhāve ca clav eva kṛte lṛditaḥ iti aṅ siddhaḥ bhavati .

atha citkaraṇam kimartham .

cleḥ citkaraṇam viśeṣaṇāṛtham .

cleḥ citkaraṇam kriyate viśeṣaṇārtham .

kva viśeṣaṇārthena arthaḥ .

cleḥ sic iti .

leḥ sic iti ucyamāne liṅliṭoḥ api prasajyeta .

na etat asti prayojanam .

luṅi iti ucyate .

na ca luṅi liṅliṭau bhavataḥ .

atha iditkaraṇam kimartham .

iditkaraṇam sāmānyagrahaṇārtham .

iditkaraṇam kriyate ca sāmānyagrahaṇārtham .

kva sāmānyagrahaṇārthena arthaḥ .

mantre ghasahvaraṇaśavṛdahādvṛckṛgamijanibhyaḥ leḥ iti āmaḥ iti ca .

ikāre ca idānīm sāmānyagrahaṇārthe kriyamāṇe avaśyam sāmānyagrahaṇāvighātārthaḥ cakāraḥ kartavyaḥ .

kva sāmānyagrahaṇāvighātārthena arthaḥ cakāreṇa .

atra eva .

yat tāvat ucyate clyutsargaḥ sāmānyagrahaṇārthaḥ iti .

kriyamāṇe api vai clyutsarge tāni eva trīṇi grahaṇāni bhavanti .

clu luṅi cleḥ sic leḥ iti .

yat etat leḥ iti tat parārtham bhaviṣyati .

katham .

yat etat gātisthāghupābhūbhyaḥ sicaḥ parasmaipadeṣu iti atra sicaḥ grahaṇam etat leḥ iti vakṣyāmi .

yadi leḥ iti ucyate dheṭaḥ cātuḥśabdyam prāpnoti .

adadhat adhāt adhāsīt .

adadhāt iti api prāpnoti .

na caṅaḥ luki dvirvacanena bhavitavyam .

kim kāraṇam .

caṅi iti ucyate .

na ca atra caṅam paśyāmaḥ .

pratyayalakṣaṇena .

na lumatā tasmin iti pratyayalakṣaṇapratiṣedhaḥ .

bahuvacane tarhi cātuḥśabdyam prāpnoti .

adadhan adhuḥ adhāsiṣuḥ .

adhān iti api prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

ātaḥ iti jusbhāvaḥ bhaviṣyati .

na sidhyati .

sijgrahaṇam tatra anuvartate .

sijgrahaṇam nivartiṣyate .

yadi nivartate abhūvan iti pratyayalakṣaṇena jusbhāvaḥ prāpnoti .

evam tarhi luk sijapavādaḥ vijñāsyate .

yadi luk sijapavādaḥ vijñāyate mā hi dātām mā hi dhātām iti atra ādiḥ sicaḥ anyatarasyām iti eṣaḥ svaraḥ na prāpnoti .

tasmāt na etat śakyam vaktum luk sijapavādaḥ iti .

na cet ucyate abhūvan iti pratyayalakṣaṇena jusbhāvaḥ prāpnoti .

tasmāt ātaḥ iti atra sijgrahaṇam anuvartyam .

tasmin ca anuvartamāne dheṭaḥ cātuḥśabdyam prāpnoti .

tasmāt gātisthāghupābhūbhyaḥ sicaḥ parasmaipadeṣu iti atra sicaḥ grahaṇam kartavyam .

tasmin ca kriyamāṇe tāni eva trīṇi grahaṇāni bhavanti cli luṅi cleḥ sic leḥ iti .

yat api ucyate ksavidhāne ca aniḍvacane clisampratyayārthaḥ iti .

dhātum eva atra aniṭvena viśeṣayiṣyāmaḥ .

dhātoḥ aniṭaḥ iti .

katham punaḥ dhātuḥ nāma aniṭ syāt .

dhātuḥ eva aniṭ .

katham .

animittam vā iṭaḥ aniṭaḥ na vā tasmāt iṭ asti saḥ ayam aniṭ iti .

atha dhātau viśeṣyamāṇe kva yaḥ aniṭ iti viśeṣayiṣyasi .

kim ca ataḥ .

yadi vijñāyate niṣṭhāyām aniṭaḥ iti bhūyiṣṭhebhyaḥ prāpnoti .

bhūyiṣṭhāḥ hi śalantāḥ igupadhāḥ niṣṭhāyām aniṭaḥ .

atha vijñāyate liṭi yaḥ aniṭ iti na kutaḥ cit prāpnoti .

sarve his śalantāḥ igupadhāḥ liṭi seṭaḥ .

kim punaḥ kāraṇam dhātau viśeṣyamāṇe etayoḥ viśeṣayoḥ viśeṣayiṣyate .

na punaḥ atra sāmānyena iṭaḥ vidhipratiṣedhau .

kva sāmanyena .

valādau ārdhadhātuke .

yat api ucyate ghasḷbhāve ca iti .

ārdhadhātukīyāḥ sāmānyena bhavanti anavasthiteṣu pratyayeṣu .

tatra ārdhadhātukasāmānye ghasḷbhāve kṛte lṛditaḥ iti aṅ bhaviṣyati .