Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.1.32
san-ādyantā dhātavaḥ
Aṣṭādhyāyī 3.1.32
Vṛtti Patañjali

antagrahaṇam kimartham na sanādayaḥ dhātavaḥ iti eva ucyeta .

kena idānīm tadantānām bhaviṣyati .

tadantavidhinā .

ataḥ uttaram paṭhati .

sanādiṣu antagrahaṇe uktam .

kim uktam .

padasañjñāyām antagrahaṇam anyatra sañjñāvidhau pratyayagrahaṇe tadantavidhipratiṣedhārtham iti .

idam ca api pratyayagrahaṇam .

ayam ca api sañjñāvidhiḥ .

kimartham punaḥ idam ucyate na bhūvādayaḥ dhātavaḥ iti eva siddham .

na sidhyati .

pāṭhena dhātusañjñā kriyate na ca ime tatra paṭhyante .

katham tarhi anyeṣām apaṭhyamānānām dhātusañjñā bhavati : asteḥ bhūḥ .

bruvaḥ vaciḥ .

cakṣiṅaḥ khyāñ iti .

yadi api ete tatra na paṭhyante prakṛtayaḥ tu eṣām tatra paṭhyante .

tatra sthānivadbhāvāt siddham .

ime api tarhi yadi api tatra na paṭhyante yeṣām tu arthāḥ ādiśyante te tatra paṭhyante .

tatra sthānivadbhāvāt siddham .

na sidhyati .

ādeśaḥ sthānivat bhavati iti ucyate .

na ca ime ādeśāḥ .

ime api ādeśāḥ .

katham .

ādiśyate yaḥ saḥ ādeśaḥ .

ime ca api ādiśyante .

evam api ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya ādeśāḥ sthānivat bhavanti iti ucyate .

na ce ime ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya ādeśāḥ .

ṣaṣṭhīgrahaṇam nivartiṣyate .

yadi nivartate apavāde utsargakṛtam prāpnoti .

karmaṇi aṇ ātaḥ anupasarge kaḥ iti ke api aṇkṛtam prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na apavāde utsargakṛtam bhavati iti yat ayam śyanādīn kān cit śitaḥ karoti .

śnam śnā śnuḥ iti.