atha kriyamāṇe api subgrahaṇe kasmāt eva atra na bhavati .
subantam hi etat vākyam .
na etat subantam .
katham .
pratyayagrahaṇe yasmāt tadādeḥ grahaṇam bhavati iti .
atha yat atra subantam tasmāt utpattiḥ kasmāt na bhavati .
samānādhikaraṇānām sarvatra avṛttiḥ ayogāt ekena .
samānādhikaraṇānām sarvatra eva vṛttiḥ na bhavati .
kva sarvatra .
samāsavidhau pratyayavidhau .
samāsavidhau tāvat .
ṛddhasya rājñaḥ puruṣaḥ .
mahat kaṣṭam śritaḥ iti .
pratyayavidhau .
ṛddhasya upagoḥ apatyam .
mahāntam putram icchati .
iti .
kim punaḥ kāraṇam samānādhikaraṇānām sarvatra vṛttiḥ na bhavati .
ayogāt ekena .
na hi ekena padena yogaḥ bhavati .
iha tāvat ṛddhasya rājñaḥ puruṣaḥ iti ṣaṣṭhyantena subantena sāmarthye sati samāsaḥ vidhīyate .
yat ca atra ṣaṣthyantam na tasya subantena sāmarthyam .
yasya ca sāmarthyam na tat ṣaṣṭhyantam .
vākyam tat .
ṛddhasya upagoḥ apatyam iti ca .
ṣaṣṭhīsamarthāt apatyena yoge pratyayaḥ vidhīyate .
yat ca atra ṣaṣṭḥīsamartham na tasya apatatyena yogaḥ yasya ca aptatyena yogaḥ na tat ṣaṣṭhyantam .
vākyam tat .
samānādhikaraṇānām iti ucyate .
atha vyadhikaraṇānām katham .
rājñaḥ putram icchati iti .
evam tarhi idam paṭhitavyam .
saviśeṣaṇānām sarvatra avṛttiḥ ayogāt ekena .
dvitīyānupapattiḥ tu .
dvitīyā tu na upapadyate .
mahāntam putram icchati iti .
kim kāraṇam .
na putraḥ iṣikarma .
yadi putraḥ na iṣikarma na ca avaśyam dvitīyā eva .
kim tarhi .
sarvāḥ dvitīyādayaḥ vibhaktayaḥ .
mahatā putreṇa kṛtam .
mahate putrāya dehi .
mahaḥ putrāt ānaya .
mahataḥ putrasya svam .
mahati putre nidhehi .
tasmāt na evam śakyam vaktum na putraḥ iṣikarma iti .
putra eva iṣikarma .
tatsāmānādhikaraṇyāt dvitīyādayaḥ bhaviṣyanti .
vṛttiḥ tarhi kasmāt na bhavati .
saviśeṣaṇānām vṛttiḥ na vṛttasya vā viśeṣaṇam na prayujyate iti vaktavyam .
yadi saviśeṣaṇānām vṛttiḥ na vṛttasya vā viśeṣaṇam na prayujyate iti ucyate muṇḍayati māṇavakam iti atra vṛttiḥ na prāpnoti .
amuṇḍādīnām iti vaktavyam .
tat tarhi vaktavyam saviśeṣaṇānām vṛttiḥ na vṛttasya vā viśeṣaṇam na prayujyate amuṇḍādīnām iti .
na vaktavyam .
vṛttiḥ kasmāt na bhavati mahāntam putram icchati iti .
agamakatvāt .
iha samānārthena vākyena bhavitavyam pratyayāntena ca .
yaḥ ca iha arthaḥ vākyena gamyate mahāntam putram icchati iti na asau jātu cit pratyayāntena gamyate mahāntam putrīyati iti .
etasmāt hetoḥ brūmaḥ agamakatvāt iti .
na brūmaḥ apaśabdaḥ syāt iti .
yatra ca gamakatvam bhavati tatra vṛttiḥ .
tat yathā muṇḍayati māṇavakam iti .