Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 3 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 3.1.7.2
dhātoḥ karmaṇaḥ samāna-kartṛkād icchāyāṃ vā
Aṣṭādhyāyī 3.1.7
Vṛtti Patañjali

tumunantāt vā tasya ca lugvacanam .

tumunantāt vā san vaktavyaḥ tasya ca tumunaḥ luk vaktavyaḥ .

kartum icchati cikīrṣati .

liṅuttamāt vā .

liṅuttamāt vā san vaktavyaḥ tasya ca liṅaḥ luk vaktavyaḥ .

kuryām iti icchati cikīrṣati .

āśaṅkāyām acetaneṣu upasaṅkhyānam .

āśaṅkāyām acetaneṣu upasaṅkhyānam kartavyam .

aśmā luluṭhiṣate .

kūlam pipatiṣati iti .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

evam manyate .

cetanāvataḥ etat bhavati icchā iti .

kūlam ca acetanam .

acetanagrahaṇena na arthaḥ .

āśaṅkāyām iti eva .

idam api siddham bhavati .

śvā mumūrṣati .

na vā tulyakāraṇatvāt icchayāḥ hi pravṛttitaḥ upalabdhiḥ .

na vā kartavyam .

kim kāraṇam .

tulyakāraṇatvāt .

tulyam hi kāraṇam cetanāvati devadatte kūle ca acetane .

kim kāraṇam .

icchayāḥ hi pravṛttitaḥ upalabdhiḥ .

icchayāḥ hi pravṛttitaḥ upalabdhiḥ bhavati .

yaḥ api asu kaṭam cikīrṣuḥ bhavati na asau āghoṣayati .

kaṭam kariṣyāmi iti .

kim tarhi .

sannaddham rajjukīlakpūlapāṇim dṛṣṭvā tataḥ icchā gamyate .

kūlasya api pipatiṣataḥ loṣṭāḥ śīryante bhidā jāyante deśāt deśāntaram upasaṅkrāmati .

śvānaḥ khalu api mumūrṣavaḥ ekāntaśīlāḥ śūnākṣāḥ ca bhavanti .

upamānāt vā siddham .

upamānāt vā siddham etat .

katham .

luluṭhiṣate iva luluṭhiṣate .

pipatiṣati iva pipatiṣati .

na tiṅantena upamānam asti .

evam tarhi icchā iva icchā .

sarvasya vā cetanāvattvāt .

atha vā sarvam cetanāvat .

evam hi āha .

kaṃsakāḥ sarpanti .

śirīṣaḥ adhaḥ svapiti .

suvarcalā ādityam anu paryeti .

āskanda kapilaka iti ukte tṛṇam āskandati .

ayaskāntam ayaḥ saṅkrāmati .

ṛṣiḥ paṭhati śrṇota grāvāṇaḥ