Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 2 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 2.3.1.2
anabhihite
Aṣṭādhyāyī 2.3.1
Vṛtti Patañjali

parigaṇanaṃ kartavyam .

tiṅkṛttaddhitasamāsaiḥ parisaṅkhyānam .

tiṅkṛttaddhitasamāsaiḥ parisaṅkhyānam kartavyam .

tiṅ .

kriyate kaṭaḥ .

kṛt .

kṛtaḥ kaṭaḥ .

taddhita .

aupagavaḥ kāpaṭavaḥ .

samāsa .

citraguḥ śabalaguḥ .

utsarge hi prātipadikasāmānādhikaraṇye vibhaktivacanam .

utsarge hi prātipadikasāmānādhikaraṇye vibhaktiḥ vaktavyā .

kva .

kaṭam karoti bhīṣmam udāram śobhanam darśanīyam iti .

kaṭaśabdāt utpadyamānayā dvitīyayā abhihitam karma iti kṛtvā bhīṣmādibhyaḥ dvitīyā na prāpnoti .

kā tarhi syāt .

ṣaṣṭhī .

śeṣalakṣaṇā ṣaṣṭhī .

aśeṣatvāt na bhaviṣyati .

anyāḥ api na prāpnuvanti .

kim kāraṇam .

karmādīn āmabhāvāt .

samayaśca kṛtaḥ ne kevalā prakṛtiḥ proktavyā na kevalaḥ pratyayaḥ iti .

na cānyā utpadyamānā etam abhisambandham utsahante vaktum iti kṛtvā dvitīyā bhaviṣyati .

atha vā kaṭaḥ api karma bhīṣmādayaḥ api .

tatra karmaṇi iti eva siddham .

atha vā kaṭaḥ eva karma .

tatsāmānādhikaraṇyāt bhīṣmādibhyaḥ dvitīyā bhaviṣyati .

tasmāt na arthaḥ parigaṇanena .