vidhiḥ iti kaḥ ayam śabdaḥ .
vipūrvāt dhāñaḥ karmasādhanaḥ ikāraḥ .
vidhīyate vidhiḥ iti .
kim punaḥ vidhīyate .
samāsaḥ vibhaktividhānam parāṅgavadbhāvaḥ ca .
kim punaḥ ayam adhikāraḥ āhosvit paribhāṣā .
kaḥ punaḥ adhikāraparibhāṣayoḥ viśeṣaḥ .
adhikāraḥ pratiyogam tasya anirdeśārthaḥ iti yoge yoge upatiṣṭhate .
paribhāṣā punaḥ ekadeśasthā satī sarvam śāstram abhijvalayati pradīpavat .
tat yathā pradīpaḥ suprajvalitaḥ ekadeśasthaḥ sarvam veśma abhijvalayati .
kaḥ punaḥ atra prayatnaviśeṣaḥ .
adhikāre sati svarayitavyam paribhāṣāyām punaḥ satyām sarvam apekṣyam .
tathā idam aparam dvaitam bhavati .
ekārthībhāvaḥ vā sāmarthyam syāt vyapekṣā vā iti .
tatra ekārthībhāve sāmarthye adhikāre ca sati samāsaḥ ekaḥ saṅgṛhītaḥ bhavati bibhaktividhānam parāṅgavadbhāvaḥ ca asaṅgṛhītaḥ .
vyapekṣāyām punaḥ sāmarthye adhikāre ca sati bibhaktividhānam parāṅgavadbhāvaḥ ca saṅgṛhītaḥ samāsaḥ tu ekaḥ asaṅgṛhītaḥ .
anyatra khalu api samarthagrahaṇāni yuktagrahaṇāni ca kartavyāni bhavanti .
kva anyatra .
isusoḥ sāmarthye na cavāhāhaivayukte iti .
vyapekṣāyām punaḥ sāmarthye paribhāṣāyām ca satyām yāvān vyākaraṇe padagandhaḥ asti saḥ sarvaḥ saṅgṛhītaḥ bhavati samāsaḥ tu ekaḥ asaṅgṛhītaḥ .
tatra ekārthībhāvaḥ sāmarthyam paribhāṣā ca iti evam sūtram abhinnatarakam bhavati .
evam api kva cit akartavyam samarthagrahaṇam kriyate kva cit ca kartavyam na kriyate .
akartavyam tāvat kriyate samarthānām prathamāt vā iti .
kartavyam ca na kriyate karmaṇi aṇ samarthāt iti .
nanu ca gamyate tatra sāmarthyam .
kumbhakāraḥ nagarakāraḥ iti .
satyam gamyate utpanne tu pratyaye .
saḥ eva tāvat samarthāt utpādyaḥ .