Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.4.51.3
akathitaṃ ca
Aṣṭādhyāyī 1.4.51
Vṛtti Patañjali

kālabhāvādhvagantavyāḥ karmasañjñā hi arkarmaṇām .

kālabhāvādhvagantavyāḥ akarmakāṇām dhātūnām karmasañjñāḥ bhavanti iti vaktavyam .

kāla .

māsam āste .

māsam svapiti .

bhāva .

godoham āste .

godoham svapiti .

adhvagantavya .

krośam āste .

krośam svapiti .

deśaḥ ca akarmaṇām karmasañjñaḥ bhavati iti vaktavyam .

kurūn svapiti .

pañcālān svapiti .

viparītam tu yat karma tat kalma kavayaḥ viduḥ .

kimidam kalma iti .

aparisamāptam karma kalma .

na vā asmin sarvāṇi karmakāryāṇi kriyante .

kim tarhi .

dvitīyā eva .

yasmin tu karmaṇi upajāyate anyat dhātvarthayogā api ca yatra ṣaṣṭhī tat karma kalma iti ca kalma na uktam dhātoḥ hi vṛttiḥ na ralatvataḥ asti .

etena karmasañjñā sarvā siddhā bhavati kathitena .

tatra īpsitasya kim syāt prayojanam karmasañjñāyāḥ .

yat tu kathitam purastāt īpsitatayuktam ca tasya siddhyartham .

īpsitam eva tu yat syāt tasya bhaviṣyati kathitena .

atha iha katham bhavitavyam .

netā aśvasya srughnam iti āhosvit netā aśvasya srughnasya iti .

ubhayathā goṇikāputraḥ .