Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.4.52.1
guti-buddhi-pratyavasāna-artha-śabda-karma-akarmakāṇām aṇi kartā sa ṇau
Aṣṭādhyāyī 1.4.52
Vṛtti Patañjali

śabdakarma iti katham idam vijñāyate .

śabdaḥ yeṣām kriyā iti āhosvit śabdaḥ yeṣām karma iti .

kaḥ ca atra viśeṣaḥ .

śabdakarmanirdeśe śabdakriyāṇām iti cet hvayatyādīnām pratiṣedhaḥ .

śabdakarmanirdeśe śabdakriyāṇāmiti ced hvayadādīnām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

ke punaḥ hvayatādayaḥ .

hvayati krandati śabdāyate .

hvayati devadattaḥ .

hvāyayati devadattena .

krandati devadattaḥ .

krandayati devadattena .

śabdāyate devadattaḥ .

śabdāyayati devadattena iti .

śṛṇotyādīn ām ca upasamkhyānam aśabdakriyatvāt .

śṛṇotyādīnām ca upasamkhyānam kartavyam .

ke punaḥ śṛṇotyādayaḥ .

śṛṇoti vijānāti upalabhate .

śṛṇoti devadattaḥ .

śrāvayati devadattam .

vijānāti devadattaḥ .

vijñāpayati devadattam .

upalabhate devadattaḥ .

upalambhayati devadattam .

kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .

aśabdakriyatvād .

astu tarhi śabdaḥ yeṣām karma iti .

śabdakarmaṇaḥ iti cet jalpatiprabhṛtīnām upasamkhyānam .

śabdakarmaṇa iti cet jalpatiprabhṛtīnāmupasaṅkhyānam kartavyam .

ke punaḥ jalpatiprabhṛatayaḥ .

jalpati vilapati ābhāṣate .

jalpati devadattaḥ .

jalpayati devadattam .

vilapati devadattaḥ .

vilāpayati devadattam .

ābhāṣate devadattaḥ .ābhāṣayati devadattam .

dṛśeḥ sarvatra .

dṛśeḥ sarvatra upasaṅkhyānam kartavyam .

paśyati rūpatarkaḥ kārṣāpaṇam .

darśayati rūpatarkam kārṣāpaṇam .