Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.4.13.3
yasmāt pratyaya-vidhis tad-ādi pratyaye 'ṅgam
Aṣṭādhyāyī 1.4.13
Vṛtti Patañjali

yadi pratyayagrahaṇe yasmāt saḥ tadādeḥ grahaṇam bhavati iti ucyate avatapenakulasthitam te etat udakeviśīrṇam te etat sagatikena sanakulena ca samāsaḥ na prāpnoti .

evam tarhi pratyayagrahaṇe yasmāt saḥ tadādeḥ grahaṇam bhavati iti uktvā tataḥ vakṣyāmi :

kṛdgrahaṇe gatikārakapūrvasya api .

kṛdgrahaṇe gatikārakapūrvasya api grahaṇam bhavati ti eṣā paribhāṣā kartavyā .

kāni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni .

prayojanam samāsataddhitavidhisvarāḥ .

samāsa .

avatapenakulasthitam te etat udakeviśīrṇam te etat sagatikena sanakulena ca samāsaḥ siddhaḥ bhavati .

samāsa .

taddhitavidhi .

sāṅkūṭinam vyāvakrośī .

samghātāt taddhitopattiḥ siddhā bhavati .

taddhitavidhi .

svara .

dūrāt āgataḥ dūrādāgataḥ iti .

antaḥ thāthaghañktājabitrakāṇām iti eṣaḥ svaraḥ siddhaḥ bhavati .

kṛdgrahaṇe gatikārakapūrvasya api grahaṇam bhavati iti na doṣaḥ bhavati .

sā tarhi eṣā paribhāṣā kartavyā .

na kartavyā .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati eṣā paribhāṣa iti yat ayam gatiḥ anantaraḥ iti anantaragrahaṇam karoti .