atha dvitīyam pratyayagrahaṇam kimartham .
pratyayagrahaṇam padādau aprasaṅgārtham .
pratyayagrahaṇam kriyate padādau aṅgasañjñā mā bhūt iti .
kim ca syāt .
stryartham , śryartham , bhvartham : aṅgasya iti iyaṅuvaṅau syātām .
parimāṇārtham ca .
parimāṇārtham ca dvitīyam pratyayagrahaṇam kriyate .
yasmāt pratyayavidhiḥ tadādi aṅgam iti iyati ucyamāne dāśatayasya api aṅgasañjñā prasajyeta .
tat tarhi kartavyam .
na kartavyam .
kena idānīm aṅgakāryam bhaviṣyati .
pratyaye iti prakṛtya aṅgakāryam adhyeṣye .
pratyaye iti prakṛtya aṅgakāryam adhīṣe prākarot upaihiṣṭa upasargāt pūrvau aḍāṭau prāpnutaḥ .
siddham tu pratyayagrahaṇe yasmāt saḥ tadāditadantavijñānāt .
siddham etat .
katham .
pratyayagrahaṇe yasmāt saḥ pratyayaḥ vihitaḥ tadādeḥ tadantasya ca grahaṇam bhavati iti eṣā paribhāṣā kartavyā .
kaḥ punaḥ atra viśeṣaḥ eṣā paribhāṣā kriyeta pratyayagrahaṇam vā .
avaśyam eṣā paribhāṣā kartavyā .
bahūni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni .
prayojanam dhātuprātipadikapratyayasamāsataddhitavidhisvarāḥ .
dhātu .
devadattaḥ cikīrṣati .
saṅghātasya dhātusañjñā prāpnoti .
prātipadika .
devadattḥ gārgyaḥ .
saṅghātasya prātipadikasañjñā prāpnoti .
pratyaya .
mahāntam putram icchati .
samghātāt pratyayotpattiḥ prāpnoti .
samāsa .
ṛddhasya rājñaḥ puruṣaḥ .
samghātasya samāsasañjñā prāpnoti .
taddhitavidhi .
devadattaḥ gārgyāyaṇaḥ .
samghātāt taddhitotpattiḥ prāpnoti .
svara .
devadattaḥ gārgyaḥ .
samghātsya ñnityādiḥ nityam iti ādyudāttatvam prāpnoti .
pratyayagrahaṇe yasmāt sa tadādeḥ tadantasya grahaṇam bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
sā tarhi eṣā paribhāṣā kartavyā .
na kartavyā .
evam vakṣyāmi : yasmāt pratyayavidhiḥ tadādi pratyaye gṛhyamāṇe gṛhyate .
tataḥ aṅgam .
aṅgasañjñam ca bhavati yasmā tpratyayavidhiḥ tadādi pratyaye .