yasmāt iti vyapadeśāya .
atha pratyayagrahaṇam kimartham .
yasmāt vidhiḥ tadādi pratyaye aṅgam iti iyati ucyamāne strī iyatī strīyati iti atra api prasajyeta .
pratyayagrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .
atha vidhigrahaṇam kimartham .
yasmāt pratyayaḥ tadādi pratyaye aṅgam iti iyati ucyamāne dadhi adhunā madhu adhunā atrāpi prasajyeta .
vidhigrahaṇeṇa punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .
tat etat pratyayagrahaṇena vidhigrahaṇena ca samuditena kriyate sanniyogaḥ .
yasmāt yaḥ pratyayaḥ vidhīyate tadādi tasmin aṅgasañjñam bhavati iti .
atha tadādigrahaṇam kimartham .
aṅgasañjñāyām tadādivacanam syādinumartham .
aṅgasañjñāyām tadādigrahaṇam kriyate syādyartham numartham ca .
syādyartham tāvat .
kariṣyāvaḥ kariṣyāmaḥ .
numartham .
kuṇḍāni vanāni .
mitsuṭoḥ upasamkhyānam .
mitvataḥ suḍvataḥ ca pasamkhyānam kartavyam .
mitvataḥ .
bhinatti chinatti abhinat acchinat .
suḍvataḥ .
sañcarakastu sañcaskaruḥ .
kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
suṭaḥ bahiraṅgatvāt .
bahiraṅgaḥ suṭ .
antaraṅgaḥ guṇaḥ .
asiddham bahiraṅgam antaraṅge .
vakṣyati etat saṃyogādeḥ guṇavidhāne saṃyogopadhagrahaṇam kṛñartham .
yadi saṃyogopadhagrahaṇam kriyate na arthaḥ saṃyogādigrahaṇena .
iha api sasvaratuḥ sasvaruḥ iti saṃyogopadhasya iti eva siddham .
bhavet evamarthena na arthaḥ .
idam tu na sidhyati sañcakaratuḥ sañcaskaruḥ .
kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
iha tasya vā grahaṇam bhavati tadādeḥ vā na cedam tat na api tadādi .
siddham tu tadādyādivacanāt .
siddham etat .
katham .
tadādyādi aṅgasañjñam bhavati iti vaktavyam .
kim idam tadādyādi iti .
tasya ādiḥ tadādiḥ , tadādiḥ ādiḥ yasya tadidam tadādyādi iti .
saḥ tarhi tathā nirdeśaḥ kartavyaḥ .
na kartavyaḥ .
uttarapadalopaḥ atra draṣṭavyaḥ .
tat yathā : uṣṭramukham iva mukham asya uṣṭramukhaḥ , kharamukhaḥ , evam tadādyādi tadādi iti .
tadekadeśavijñānāt vā siddham .
tadekadeśavijñānāt vā siddham etat .
tadekadeśabhūtam tadgrahaṇena gṛhyate. tad yathā .
gaṅgā yamunā devadattā iti .
anekā nadī gaṅgām yamunām ca praviṣṭā gaṅgāyamunāgrahaṇena gṛhyate .
tathā devadattāsthaḥ garbhaḥ devadattāgrahaṇena gṛhyate .
viṣamaḥ upanyāsaḥ .
iha ke cit śabdāḥ aktaparimāṇānām arthānām vācakāḥ bhavanti ye ete saṅkhyāśabdāḥ parimāṇaśabdāḥ ca .
pañca sapta iti : ekena api apāye na bhavanti .
droṇaḥ khārī āḍhakam iti : naivā adhike bhavanti na ca nyūne .
ke cit yāvat eva tat bhavati tāvat eva āhuḥ ye ete jātiśabdāḥ guṇaśabdāḥ ca .
tailam ghṛtam iti : khāryām api bhavanti droṇe api .
śuklaḥ nīlaḥ kṛṣṇaḥ iti : himavati api bhavati vaṭakaṇikāmātre api dravye .
aṅgasañjñā ca api aktaparimāṇānām kriyate .
sā kena adhikasya syāt .
evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati tadekadeśabhūtam tadgrahaṇena gṛhyate iti yat ayam na idamadasoḥ akoḥ iti sakakārayoḥ pratiṣedham śāsti .
katham kṛtvā jñāpakam .
idamadasoḥ kāryam ucyamānam kaḥ prasaṅgo yat sakakārayoḥ syāt .
paśyati tu ācāryaḥ tadekadeśabhūtam tadgrahaṇena gṛhyate iti tataḥ sakakārayoḥ pratiṣedham śāsti .