Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.3.11.1
svaritena adhikāraḥ
Aṣṭādhyāyī 1.3.11
Vṛtti Patañjali

kimartham idam ucyate .

adhikāraḥ pratiyogam tasya anirdeśārthaḥ .

adhikāraḥ kriyate pratiyogam tasya anirdeśārthaḥ iti .

kim idam pratiyogam iti .

yogam yogam prati pratiyogam .

yoge yoge tasya grahaṇam mā kārṣam iti .

kim gatam etat iyatā sūtreṇa .

gatam iti āha .

kutaḥ .

lokataḥ .

tat yathā loke adhikṛtaḥ asau grāme adhikṛtaḥ asau nagare iti ucyate yaḥ yatra vyāpāram gacchati .

śabdena ca api adhikṛtena kaḥ anyaḥ vyāpāraḥ śakyaḥ avagantum anyat ataḥ yoge yoge upasthānāt .

na vā nirdiśyamānādhikṛtatvāt yathā loke .

na vā etat prayojanam .

kim kāraṇam .

nirdiśyamānādhikṛtatvāt yathā loke .

nirdiśyamānam adhikṛtam gamyate .

tat yathā .

devadattāya gauḥ dīyatām yajñadattāya viṣṇumitrāya iti .

gauḥ iti gamyate .

evam iha api padarujaviśaspṛśaḥ ghañ sṛ sthire bhāve .

ghañ iti gamyate .

anyanirdeśaḥ tu nivartakaḥ tasmāt paribhāṣā .

anyanirdeśaḥ tu loke nivartakaḥ bhavati .

tat yathā .

devadattāya gauḥ dīyatām yajñadattāya kambalaḥ viṣṇumitrāya ca iti .

kambalaḥ gonivartakaḥ bhavati .

evam iha api abhividhau bhāve inuṇ ghañaḥ nivartakaḥ syāt .

tasmāt paribhāṣā kartavyā .