kim punaḥ śabdataḥ sāmye saṅkhyātānudeśaḥ bhavati āhosvit arthataḥ .
kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
saṅkhyāsāmyam śabdataḥ cet ṇalādayaḥ parasmaipadānām ḍāraurasaḥ prathamasya ayavāyāvaḥ ecaḥ iti anirdeśaḥ .
agamakaḥ nirdeśaḥ anirdeśaḥ .
parasmaipadānām ṇalatususthalathusaṇalvamāḥ iti ṇalādayaḥ bahavaḥ parasmaipadānām iti ekaḥ śabdaḥ .
vaiṣamyāt saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
ḍāraurasaḥ prathamasya .
ḍāraurasaḥ bahavaḥ prathamasya iti ekaḥ śabdaḥ .
vaiṣamyāt saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
ecaḥ ayavāyāvaḥ .
ayavāyāvaḥ bahavaḥ ecaḥ iti ekaḥ śabdaḥ .
vaiṣamyāt saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
astu tarhi arthataḥ .
arthataḥ cet
lṛluṭornandyarīhaṇasindhutakṣaśilādiṣu doṣaḥ .
lṛluṭornandyarīhaṇasindhutakṣaśilādiṣu doṣaḥ bhavati .
syatāsīlṛluṭoḥ .
syatāsī dvau lṛluṭoḥ iti asya trayaḥ arthāḥ .
vaiṣamyāt saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
nandigrahipacādibhyaḥ lyuṇinyacaḥ .
nandyādayaḥ bahavaḥ lyuṇinyacaḥ trayaḥ .
vaiṣamyāt saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
arīhaṇādayaḥ bahavaḥ vuñādayaḥ saptadaśa .
vaiṣamyāt saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
sindhutakṣaśilādibhyaḥ aṇañau .
sindhutakṣaśilādayaḥ bahavaḥ aṇañau dvau .
vaiṣamyāt saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
ātmanepadavidhiniṣṭhāsārvadhātukadvigrahaṇeṣu .
ātmanepadavidhiniṣṭhāsārvadhātukadvigrahaṇeṣu ca doṣaḥ bhavati .
ātmanepadavidhiḥ ca na sidhyati .
anudāttaṅitaḥ ātmanepadam .
anudāttaṅitau dvau ātmanepadam iti asya dvau arthau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
niṣṭhā .
radābhyām niṣṭhātaḥ naḥ pūrvasya ca daḥ iti .
rephadakārau dvau niṣṭhā iti asya dvau arthau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
sārvadhātukadvigrahaṇeṣu ca doṣaḥ bhavati .
śnasoḥ allopaḥ śnamastī dvau sārvadhātukam iti asya dvau arthau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
eṅaḥ pūrvatve pratiṣedhaḥ .
eṅaḥ pūrvatve pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
eṅaḥ padāntāt ati ṅasiṅasoḥ ca .
ṅasiṅasau dvau eṅ iti asya dvau arthau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
astu tarhi śabdataḥ .
nanu ca uktam saṅkhyāsāmyam śabdataḥ cet ṇalādayaḥ parasmaipadānām ḍāraurasaḥ prathamasya ayavāyāvaḥ ecaḥ iti anirdeśaḥ iti .
na eṣaḥ doṣāḥ .
sthāne antaratamaḥ iti anena vyavasthā bhaviṣyati .
kutaḥ āntaryam .
ekārthasya ekārthaḥ dvyarthasya dvyarthaḥ bahvarthasya bahvarthaḥ .
saṃvṛtāvarṇasya saṃvṛtāvarṇaḥ vivṛtāvarṇasya vivṛtāvarṇaḥ .
atiprasaṅgaḥ guṇavṛddhipratiṣedhe kṅiti .
atiprasaṅgaḥ bhavati guṇavṛddhipratiṣedhe kṅiti .
guṇavṛddhī dve kṅitau dvau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
gakāraḥ api atra nirdiśyate .
tat gakāragrahaṇam api kartavyam .
na kartavyam .
kriyate nyāse eva .
kakāre gakāraḥ cartvabhūtaḥ nirdiśyate .
giti kiti ṅiti iti .
udi kūle rujivahoḥ .
udikūle dve rujivahau dvau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
na udiḥ upapadam .
kim tarhi .
viśeṣaṇam rujivahoḥ .
utpūrvābhyām rujivahibhyām kūle upapade iti .
tacchīlādiṣu dhātutrigrahaṇeṣu .
tacchīlādiṣu dhātutrigrahaṇeṣu doṣaḥ bhavati .
vidibhidicchideḥ kurac .
vidibhidicchidayaḥ trayaḥ tacchīlādayaḥ trayaḥ .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
ghañādiṣu dvigrahaṇeṣu .
ghañādiṣu dvigrahaṇeṣu doṣaḥ bhavati .
nirabhyoḥ pūlvoḥ .
nirabhī dvau pūlvau dvau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
iṣyate ca atra saṅkhyātānudeśaḥ : niṣpāvaḥ , abhilāvaḥ iti .
evam tarhi akartari ca kārake bhāve ca iti dvau pūlvau ca dvau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
ave tṝstroḥ karaṇādhikaraṇayoḥ .
tṝstrau dvau karaṇādhikaraṇe dve .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
kartṛkarmaṇoḥ ca bhūkṛñoḥ .
kartṛkarmaṇī dve bhūkṛñau dvau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
anavakḷptyamarṣayoḥ akiṃvṛtte api .
anavakḷptyamarṣau dvau kiṃvṛttākiṃvṛtte dve .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
kṛbhvoḥ ktvāṇamulau .
kṛbhvau dvau ktvāṇamulau dvau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
adhīyānaviduṣoḥ chandobrāhmaṇāni .
chandobrāhmaṇāni iti dve adhīte veda iti ca dvau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
ropadhetoḥ pathidūtayoḥ .
ropadhetoḥ prācām tat gacchati pathidūtayoḥ .
ropadhetau dvau pathidūtau dvau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
tatra bhavataḥ tasya vyākhyānaḥ kratuyajñebhyaḥ .
tatra bhavatastasyavyākhyānau dvau kratuyajñau dvau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
saṅghādiṣu añprabhṛtayaḥ
ṣaṅghādiṣu añprabhṛtayaḥ saṅkhyātānudeśena na sidhyanti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
ghoṣagrahaṇam atra kartavyam .
veśoyaśāadeḥ bhagāt yalkhau .
veśoyaśāadī dvau yalkhau dvau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
ṅasiṅasoḥ khyatyāt parasya .
ṅasiṅasau dvau khyatyau dvau .
tatra saṅkhyātānudeśaḥ prāpnoti .
na vā samānayogavacanāt .
na vā eṣaḥ doṣaḥ .
kim kāraṇam .
samānayogavacanāt .
samānayoge saṅkhyātānudeśam vakṣyāmi .
tasya doṣaḥ vidaḥ laṭaḥ vā .
tasya etasya lakṣaṇasya doṣaḥ vidaḥ laṭaḥ vā iti saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
dhmādhetṭoḥ nāḍīmuṣṭyoḥ ca .
dhmādhetṭoḥ nāḍīmuṣṭyoḥ ca saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
khalagorathāt initrakaṭyacaḥ ca .
saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
sindhvapakarābhyām kan aṇañau ca .
saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
yuṣmadasmadoḥ ca ādeśāḥ .
yuṣmadasmadoḥ ca ādeśāḥ saṅkhyātānudeśena na sidhyanti .
tasmāt yasmin pakṣe alpīyāṃsaḥ doṣāḥ tām āsthāya pratividheyam doṣeṣu .
atha vā evam vakṣyāmi .
yathāsaṅkhyam anudeśaḥ samānām svaritena .
tataḥ adhikāraḥ .
adhikāraḥ ca bhavati svaritena iti .
evam api svaritam dṛṣṭvā sandehaḥ syāt .
na jñāyate kim ayam samasaṅkhyārthaḥ āhosvit adhikārārthaḥ iti .
sandehamātram etat bhavati .
sarvasandeheṣu ca idam upatiṣṭhate vyākhyānataḥ viśeṣapratipattiḥ na hi sandehāt alakṣaṇam iti samasaṅkhyārthaḥ iti vyākhyāsyāmaḥ .