atha yadi eva kriyāvacanaḥ dhātuḥ iti eṣaḥ pakṣaḥ atha api bhāvavacanaḥ dhātuḥ kim gatam etat iyatā sūtreṇa āhosvit anyatarasmin pakṣe bhūyaḥ sūtram kartavyam .

gatam iti āha .

katham .

ayam ādiśabdaḥ asti eva vyavasthāyām vartate .

tat yathā : devadattādīn samupaviṣṭān āha : devadattādayaḥ ānīyantām iti .

te utthāpya ānīyante .

asti prakāre vartate .

tat yathā : devadattādayaḥ āḍhyāḥ abhirūpāḥ darśanīyāḥ pakṣavantaḥ .

devadattaprakārāḥ iti gamyate .

pratyekam ca ādiśabdaḥ parisamāpyate .

bhvādayaḥ iti ca vādayaḥ iti ca .

tat yadā tāvat kriyāvacanaḥ dhātuḥ iti eṣaḥ pakṣaḥ tadā bhū iti atra yaḥ ādiśabdaḥ saḥ vyavasthāyām vartate vā iti atra yaḥ ādiśabdaḥ saḥ prakāre .

bhū iti evamādayaḥ vā iti evamprakārāḥ iti .

yadā tu bhāvavacanaḥ dhātuḥ iti eṣaḥ pakṣaḥ tadā vā iti atra yaḥ ādiśabdaḥ saḥ vyavasthāyām bhū iti atra yaḥ ādiśabdaḥ saḥ prakāre .

vā iti evamādayaḥ bhū iti evamprakārāḥ iti .

yadi tarhi lakṣaṇam kriyate na idānīm pāṭhaḥ kartavyaḥ .

kartavyaḥ ca .

kim prayojanam .

bhūvādipāṭhaḥ prātipadikāṇapayatyādinivṛttyarthaḥ .

bhūvādipāṭhaḥ kartavyaḥ .

kim prayojanam .

prātipadikāṇapayatyādinivṛttyarthaḥ .

prātipadikanivṛttyarthaḥ āṇapayatyādinivṛttyarthaḥ ca .

ke punaḥ āṇapayatyādayaḥ .

āṇapayati vaṭṭati vaḍḍhati iti .

svarānubandhajñāpanāya ca .

svarānubandhajñāpanāya ca pāṭhaḥ kartavyaḥ : svarān anubandhān ca jñāsyāmi iti .

na hi antareṇa pātham svarāḥ anubandhāḥ vā śakyāḥ vijñātum .

ye tu ete nyāyyavikaraṇāḥ udāttāḥ ananubandhakāḥ paṭhyante eteṣām pāṭhaḥ śakyaḥ akartum .

eteṣām api avaśyam āṇapayatyādinivṛttyarthaḥ pāṭhaḥ kartavyaḥ .

na kartavyaḥ .

śiṣṭaprayogāt āṇapayatyādīnām nivṛttiḥ bhaviṣyati .

saḥ ca avaśyam śiṣṭaprayogaḥ upāsyaḥ ye api paṭhyante teṣām api viparyāsanivṛttyarthaḥ .

loke hi kṛṣyarthe kasim prayuñjate dṛśyarthe ca diśim .