iha ye eva bhāvavacane dhātau doṣāḥ te eva kriyāvacane api .

tatra te eva parihārāḥ .

tatra idam aparihṛtam : astibhavatividyatīnām dhātutvam iti .

tasya parihāraḥ .

kām punaḥ kriyām bhavān matvā āha astibhavatividyatīnām dhātusañjñā na prāpnoti iti .

kim yat tat devadattaḥ kaṃsapātryām pāṇinā odanam bhuṅkte iti .

na brūmaḥ kārakāṇi kriyā iti .

kim tarhi .

kārakāṇām pravṛttiviśeṣaḥ kriyā .

anyathā ca kārakāṇi śuṣkaudane pravartante anyathā ca māṃsaudane .

yadi evam siddhā astibhavatividyatīnām dhātusañjñā .

anyathā hi kārakāṇi astau pravartante anyathā hi mriyatau .

ṣaṭ bhāvavikārāḥ iti ha sma āha bhagavān vārṣyāyaṇiḥ : jāyate asti vipariṇamate vardhate apakṣīyate vinaśyati iti .

sarvathā sthitaḥ iti atra dhātusañjñā na prāpnoti .

bāhyaḥ hi ebhyaḥ tiṣṭhatiḥ .

evam tarhi kriyāyāḥ kriyā nivartikā bhavati dravyam dravyasya nivartakam .

evam hi kaḥ cit kam cit pṛcchati .

kimavasthaḥ devadattasya vyādhiḥ iti .

saḥ āha : vardhate iti .

aparaḥ āha : apakṣīyate iti .

aparaḥ āha : sthitaḥ iti .

sthitaḥ iti ukte vardhateḥ ca apakṣīyateḥ ca nivṛttiḥ bhavati .

atha vā na antareṇa kriyām bhūtabhaviṣyadvartamānāḥ kālāḥ vyajyante .

astyādibhiḥ ca api bhūtabhaviṣyadvartamānāḥ kālāḥ vyajyante .

atha vā na anyat prṣṭena anyat ākhyeyam .

tena na bhaviṣyati kim karoti asti iti .