Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.2.64.9
sasūpāṇām ekaśeṣa eka-vibhaktau
Aṣṭādhyāyī 1.2.64
Vṛtti Patañjali

dravyābhidhānam vyāḍiḥ .

dravyābhidhānam vyāḍiḥ ācāryaḥ nyāyyam manyate : dravyam abhidhīyate iti .

tathā ca liṅgavacanasiddhiḥ .

evam ca kṛtvā liṅgavacanāni siddhāni bhavanti : brāhmaṇī brāhmaṇaḥ , brāhmaṇau brāhmaṇāḥ iti .

codanāsu ca tasya ārambhāt .

codanāsu ca tasya ārambhāt manyāmahe dravyam abhidhīyate iti .

gauḥ anubandhyaḥ ajaḥ agnīṣomīyaḥ iti : ākṛtau coditāyām dravye ārambhaṇālambhanaprokṣaṇaviśasanādīni kriyante .

na ca ekam anekādhikaraṇastham yugapat .

na khalu api ekam anekādhikaraṇastham yugapat upalabhyate .

na hi ekaḥ devadattaḥ yugapat srughne bhavati mathurāyām ca .

vināśe prādurbhāve ca sarvam tathā syāt .

kim .

vinaśyet ca prāduḥ ṣyāt ca .

śvā mṛtaḥ iti śvā nāma loke na pracaret .

gauḥ jātaḥ iti sarvam gobhūtam anavakāśam syāt .

asti ca vairūpyam .

asti khalu api vairūpyam : gauḥ ca gauḥ ca khaṇḍaḥ muṇḍaḥ iti .

tathā ca vigrahaḥ .

evam ca kṛtvā vigrahaḥ upapannaḥ bhavati : gauḥ ca gauḥ ca iti .

vyartheṣu ca muktasaṃśayam .

vyartheṣu ca muktasaṃśayam bhavati .

ākṛtau api padārthe ekaśeṣaḥ vaktavyaḥ : akṣāḥ , pādāḥ , māṣāḥ iti .