Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.2.64.2
sasūpāṇām ekaśeṣa eka-vibhaktau
Aṣṭādhyāyī 1.2.64
Vṛtti Patañjali

kimartham punaḥ idam ucyate .

pratyartham śabdaniveśāt na ekena anekasya abhidhānam .

pratyartham śabdāḥ abhiniviśante .

kim idam pratyartham iti .

artham artham prati pratyartham .

pratyartham śābdaniveśāt etasmāt kāraṇāt na ekena śabdena anekasya arthasya abhidhānam prāpnoti .

tatra kaḥ doṣaḥ .

tatra anekārthābhidhāne anekaśabdatvam .

tatra anekārthābhidhāne anekaśabdatvam prāpnoti .

iṣyate ca ekena api anekasya abhidhānam syāt iti .

tat ca antareṇa yatnam na sidhyati .

tasmāt ekaśeṣaḥ .

evamartham idam ucyate .

asti prayojanam etat .

kim tarhi iti .

kim idam pratyartham śabdāḥ abhiniveśante iti etam dṛṣṭāntam āsthāya sarūpāṇām ekaśeṣaḥ ārabhyate na punaḥ apratyartham śabdāḥ abhiniviśante iti etam dṛṣṭāntam āsthāya virūpāṇām anekaśeṣaḥ ārabhyate .

tatra etat syāt : laghīyasī sarūpanivṛttirḥ garīyasī virūpapratipattiḥ iti .

tat ca na .

laghīyasī virūpapratipattiḥ .

kim kāraṇam .

yatra hi bahūnām sarūpāṇām ekaḥ śiṣyate tatra avarataḥ dvayoḥ sarūpayoḥ nivṛttiḥ vaktavyā syāt .

evam api etasmin sati kim cit ācāryaḥ sukaratarakam manyate .

sukaratarakam ca ekaśeṣārambham manyate .