Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.2.64.1
sasūpāṇām ekaśeṣa eka-vibhaktau
Aṣṭādhyāyī 1.2.64
Vṛtti Patañjali

rūpagrahaṇam kimartham .

samānānām ekaśeṣa ekavibhaktau iti iyati ucyamāne yatra eva sarvam samānam śabdaḥ arthaḥ ca tatra eva syāt : vṛkṣāḥ , plakṣāḥ iti .

iha na syāt : akṣāḥ ,. pādāḥ , māṣāḥ iti .

rūpagrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .

rūpam nimittatvena āśrīyate śrutau ca rūpagrahaṇam .

atha ekagrahaṇam kimartham .

sarūpāṇām śeṣaḥ ekavibhaktau iti iyati ucyamāne dvibahvoḥ api śeṣaḥ prasajyeta .

ekagrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .

atha śeṣagrahaṇam kimartham .

sarūpāṇām ekaḥ ekavibhaktau iti iyati ucyamāne ādeśaḥ ayam vijñāyeta .

tatra kaḥ doṣaḥ .

aśvaḥ ca asvaḥ ca aśvau : āntaryataḥ dvyudāttavataḥ sthāninaḥ dvyudāttavān ādeśaḥ prasajyeta .

lopyalopitā ca na prakalpeta .

tatra kaḥ doṣaḥ .

gargāḥ , vatsāḥ , bidāḥ , urvāḥ .

añ yaḥ bahuṣu yañ yaḥ bahuṣu iti ucyamānaḥ luk na prāpnoti .

mā bhūt evam .

añantam yat bahuṣu yañantam yat bahuṣu iti evam bhaviṣyati .

na evam śakyam .

iha hi doṣaḥ syāt. : kāśyapapratikṛtayaḥ kāśyapāḥ iti .

ekavibhaktau iti kimartham .

payaḥ payaḥ jarayati .

vāsaḥ vāsaḥ chādayati .

brāhmaṇābhyām ca kṛtam brāhmaṇābhyām ca dehi iti .