samāhāraḥ svaritaḥ iti ucyate .
kasya samāhāraḥ svaritasañjñaḥ bhavati .
acoḥ iti āha .
samāhāraḥ acoḥ cet na abhāvāt .
samāhāraḥ acoḥ cet tat na .
kim kāraṇam .
abhāvāt .
na hi acoḥ samāhāraḥ asti .
nanu ayam asti gāṅgenūpe iti .
na eṣaḥ acoḥ samāhāraḥ .
anyaḥ ayam udāttānudāttayoḥ sthāne ekaḥ ādiśyate .
evam tarhi guṇayoḥ .
guṇayoḥ cet na acprakaraṇāt .
guṇayoḥ samahāraḥ iti cet tat na .
kim kāraṇam .
acprakaraṇāt .
ac iti vartate .
siddham tu acsamudāyasya abhāvāt tadguṇe sampratyayaḥ .
siddham etat .
katham .
acsamudāyaḥ na asti iti kṛtvā tadguṇasya acaḥ samāhāraguṇasya sampratyayaḥ bhaviṣyati .
katham punaḥ samāhāraḥ iti anena ac śakyaḥ pratinirdeṣṭum .
matublopaḥ atra draṣṭavyaḥ .
tat yathā puṣpakāḥ eṣām te puṣpakāḥ , kālakāḥ eṣām te kālakāḥ iti evam samāhāravān samāhāraḥ .
atha vā akāraḥ matvarthīyaḥ .
tat yathā tundaḥ , ghāṭaḥ iti .
yadi evam traisvaryam na prakalpate .
tatra kaḥ doṣaḥ .
traisvaryam adhīmahe iti etat na upapadyate .
na etat guṇāpekṣam .
kim tarhi .
ajapekṣam .
traisvaryam adhīmahe : triprakāraiḥ ajbhiḥ adhīmahe kaiḥ cit udāttaguṇaiḥ kaiḥ cit anudāttaguṇaiḥ kaiḥ cit ubhayaguṇaiḥ .
tat yathā : śuklaguṇaḥ śuklaḥ kṛṣṇaguṇaḥ kṛṣṇaḥ .
yaḥ idānīm ubhayaguṇaḥ saḥ tṛtīyām ākhyām labhate kalmāṣaḥ iti vā sāraṅgaḥ iti vā .
evam iha api udāttaguṇaḥ udāttaḥ anudāttaguṇaḥ anudāttaḥ .
yaḥ idānīm ubhayavān sa tṛtīyām ākhyām labhate svaritaḥ iti .