apratyayaḥ iti kimartham .

sanāśaṃsabhikṣaḥ uḥ , a sāmpratike .

atyalpam idam ucyate : apratyayaḥ iti .

apratyayādeśaṭitkinmitaḥ iti vaktavyam .

pratyaye udāhṛtam .

ādeśe : idamaḥ iś : iha , itaḥ .

ṭiti .

lavitā lavitum .

kiti .

babhūva .

miti .

he anaḍvan .

ṭitaḥ parihāraḥ .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na ṭitaḥ savarṇānām grahaṇam bhavati iti yat ayam grahaḥ aliṭi dīrghatvam śāsti .

na etat asti jñāpakam .

niyamārtham etat syāt : grahaḥ aliṭi dīrghaḥ eva iti .

yat tarhi vṝtaḥ vā iti vibhāṣām śāsti .

sarveṣām eva parihāraḥ : bhāvyamānena savarṇānām grahaṇam na iti evam bhaviṣyati .

pratyaye bhūyān parihāraḥ : anabhidhānāt pratyayaḥ savarṇān na grahīṣyati .

yān hi pratyayaḥ savarṇagrahaṇena gṛhṇīyāt na taiḥ arthasya abhidhānam syāt .

anabhidhānāt na bhaviṣyati .

idam tarhi prayojanam : iha ke cit pratīyante ke cit pratyāyyante .

hrasvāḥ pratīyante ḍīrghāḥ pratyāyyante .

yāvat brūyāt pratyāyyamānena savarṇānam grahaṇam na iti tāvat apratyayaḥ iti .

kam punaḥ dīrghaḥ savarṇagrahaṇena gṛhṇīyāt .

hrasvam .

yatnādhikyāt na grahīṣyati .

plutam tarhi gṛhṇīyāt .

anaṇtvāt na grahīṣyati .

evam tarhi siddhe sati yat apratyayaḥ iti pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ bhavati eṣā paribhāṣā : bhāvyamānena savarṇānām grahaṇam na iti .