Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.68.3
svaṃ rūpaṃ śabdasyāśabdasaṃjñā
Aṣṭādhyāyī 1.1.68
Vṛtti Patañjali

sit tadviśeṣāṇām vṛkṣādyartham .

sinnirdeśaḥ kartavyaḥ .

tataḥ vaktavyam : tadviśeṣāṇām grahaṇam bhavati iti .

kim prayojanam .

vṛkṣādyartham .

vibhāṣā vṛkṣamṛga iti : plakṣanyagrodham , plakṣanyagrodhāḥ .

pit paryāyavacanasya ca svādyartham .

pinnirdeśaḥ kartavyaḥ .

tataḥ vaktavyam : paryāyavacanasya tadviśeṣāṇām ca grahaṇam bhavati svasya ca rūpasya iti .

kim prayojanam .

svādyartham .

sve puṣaḥ : svapoṣam puṣyati raipoṣam , vidyāpoṣam , gopoṣam aśvapoṣam .

jit paryāyavacanasya eva rājādyartham .

jinnirdeśaḥ kartavyaḥ .

tataḥ vaktavyam paryāyavacanasya eva grahaṇam bhavati .

kim prayojanam .

rājādyartham .

sabhā rājāmanuṣyapūrvā : inasabham īśvarasabham .

tasya eva na bhavati : rājasabhā .

tadviśeṣāṇām ca na bhavati : puṣyamitrasabhā candraguptasabhā .

jhit tasya ca tadviśeṣāṇām ca matsyādyartham .

jhinnirdeśaḥ kartavyaḥ .

tataḥ vaktavyam : tasya ca grahaṇam bhavati tadviśeṣāṇām ca iti .

kim prayojanam .

matsyādyartham .

pakṣimatsyamṛgān hanti : mātsyikaḥ .

tadviśeṣāṇām : śāpharikaḥ , śākulikaḥ .

paryāyavacanānām na bhavati : ajihmān hanti iti .

asya ekasya paryāyavacanasya iṣyate : mīnān hanti mainikaḥ .