yathārtham vā ṣaṣṭhīnirdeśaḥ .

yathārtham vā ṣaṣṭhīnirdeśaḥ kartavyaḥ .

yatra pūrvasya kāryam iṣyate tatra pūrvasya ṣaṣṭhī kartavyā .

yatra parasya kāryam iṣyate tatra parasya ṣaṣṭhī kartavyā .

saḥ tarhi tathā nirdeśaḥ kartavyaḥ .

na kartavyaḥ .

anena eva prakḷptiḥ bhaviṣyati : tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya ṣaṣṭhī .

tasmāt iti nirdiṣṭe parasya ṣaṣṭhī .

tat tarhi ṣaṣṭhīgrahaṇam kartavyam .

na kartavyam .

prakṛtam anuvartate .

kva prakṛtam .

ṣaṣṭhī sthāneyogā iti .

prakalpakam iti cet niyamābhāvaḥ .

prakalpakam iti cet niyamasya abhāvaḥ .

uktam ca etat : niyamārthaḥ ayam ārambhaḥ iti .

pratyayavidhau khalu api pañcamyāḥ prakalpikāḥ syuḥ .

tatra kaḥ doṣaḥ .

guptijkibhyaḥ san iti eṣā pañcamī san iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmāt iti uttarasya iti .

astu .

na kaḥ cit ādeśaḥ pratinirdiśyate .

tatra āntaryataḥ sanaḥ san eva bhaviṣyati .

na evam śakyam .

itsañjñā na prakalpeta .

upadeśe iti itsañjñā ucyate .

prakṛtivikārāvyavasthā ca .

prakṛtivikārayoḥ ca vyavasthā na prakalpeta .

ikaḥ yaṇ aci : aci iti eṣā saptamī yaṇ iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti .

saptamīpañcamyoḥ ca bhāvāt ubhayatra ṣaṣṭhīprakḷptiḥ tatra ubhayakāryaprasaṅgaḥ .

saptamīpañcamyoḥ ca bhāvāt ubhayatra eva ṣaṣṭhī prāpnoti .

tāsyādibhyaḥ iti eṣā pañcamī lasārvadhātuke iti asyāḥ saptamyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmāt iti uttarasya iti .

tathā lasārvadhātuke iti eṣā saptamī tāsyādibhyaḥ iti pañcamyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti .

tatra kaḥ doṣaḥ .

ubhayoḥ kāryam tatra prāpnoti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yat tāvat ucyate : prakalpakam iti cet niyamābhāvaḥ iti .

mā bhūt niyamaḥ .

saptamīnirdiṣṭe pūrvasya ṣaṣṭhī prakalpyate pañcamīnirdiṣṭe parasya .

yāvatā saptamīnirdiṣṭe pūrvasya ṣaṣṭhī prakalpyate evam pañcamīnirdiṣṭe parasya .

na utsahate saptamīnirdiṣṭe parasya kāryam bhavitum na api pañcamīnirdiṣṭe pūrvasya .

yat api ucyate : pratyayavidhau khalu api pañcamyāḥ prakalpikāḥ syuḥ iti .

santu prakalpikāḥ .

nanu ca uktam guptijkibhyaḥ san iti eṣā pañcamī san iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmāt iti uttarasya iti .

parihṛtam etat : na kaḥ cit ādeśaḥ pratinirdiśyate .

tatra āntaryataḥ sanaḥ san eva bhaviṣyati iti .

nanu ca uktam : na evam śakyam .

itsañjñā na prakalpeta .

upadeśe iti itsañjñā ucyate iti .

syāt eṣaḥ doṣaḥ yadi itsañjñā ādeśam pratīkṣeta .

tatra khalu kṛtāyām itsañjñāyām lope ca kṛte ādeśaḥ bhaviṣyati .

upadeśe iti hi itsañjñā ucyate .

atha vā na anutpanne sani prakḷptyā bhavitavyam .

yadā ca utpannaḥ san tadā kṛtasāmarthyā pañcamī iti kṛtvā prakḷptiḥ na bhaviṣyati .

yat api ucyate : prakṛtivikārāvyavasthā ca iti .

tatra api kṛtā prakṛtau ṣaṣṭhī ikaḥ iti vikṛtau prathamā yaṇ iti .

yatra ca nāma sautrī ṣaṣṭhī na asti tatra prakḷptyā bhavitavyam .

atha vā astu tāvat ikaḥ yaṇ aci iti yatra nāma sautrī ṣaṣṭhī .

yadi ca idānīm aci iti eṣā saptamī yaṇ iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti astu .

na kaḥ cit anyaḥ ādeśaḥ pratinirdiśyate .

tatra āntaryataḥ yaṇaḥ yaṇ eva bhaviṣyati .

yat api ucyate : saptamīpañcamyoḥ ca bhāvāt ubhayatra ṣaṣṭhīprakḷptiḥ tatra ubhayakāryaprasaṅgaḥ iti .

ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na ubhe yugapat prakalpike bhavataḥ iti yat ayam ekaḥ pūrvaparayoḥ iti pūrvagrahaṇam karoti .