Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.63.3
na lumatāṅgasya
Aṣṭādhyāyī 1.1.63
Vṛtti Patañjali

iha abhūvan iti pratyayalakṣaṇena jusbhāvaḥ prāpnoti .

sicaḥ usaḥ aprasaṅgaḥ ākāraprakaraṇāt .

sicaḥ usaḥ aprasaṅgaḥ .

kim kāraṇam .

ākāraprakaraṇāt .

ātaḥ iti etat niyamārtham bhaviṣyati : ātaḥ eva sijlugantāt na anyasmāt sijlugantāt iti .

iha : iti yuṣmatputraḥ dadāti , iti asmatputraḥ dadāti iti atra yuṣmadasmadoḥ ṣaṣṭhīcaturthīdvitīyāsthayoḥ vāmnāvau iti vāmnāvādayaḥ prāpnuvanti .

yuṣmadasmadoḥ sthagrahaṇāt .

sthagrahaṇam tatra kriyate .

tat śrūyamāṇavibhaktiviśeṣaṇam vijñāsyate .

asti anyat sthagrahaṇasya prayojanam .

kim .

savibhaktikasya vāmnāvādayaḥ yathā syuḥ iti .

na etat asti prayojanam .

padasya iti vartate vibhaktyantam ca padam .

tatra antareṇa api sthagrahaṇam savibhaktikasya eva grahaṇam bhaviṣyati .

bhavet siddham yatra vibhaktyantam padam .

yatra tu khalu vibhaktau padam tatra na sidhyati : grāmaḥ vām dīyate , grāmaḥ nau dīyate janapadaḥ vām dīyate , janapadaḥ nau dīyate .

sarvagrahaṇam api prakṛtam anuvartate .

tena savibhaktikasya eva bhaviṣyati .

iha : cakṣuṣkāmam yājayām cakāra iti tiṅ atiṅaḥ iti .

tasya ca nighātaḥ tasmāt ca anighātaḥ prāpnoti .

āmi lilopāt tasya ca anighātaḥ tasmāt ca nighātaḥ .

āmi lilopāt tasya ca anighātaḥ tasmāt ca nighātaḥ siddhaḥ bhaviṣyati .

aṅgādhikāre iṭaḥ vidhipratiṣedhau .

aṅgādhikāre iṭaḥ vidhipratiṣedhau na sidhyataḥ : jigamiṣa saṃvivṛtsa .

aṅgasya iti iṭaḥ vidhipratiṣedhau na prāpnutaḥ .

krameḥ dīrghatvam ca .

kim ca .

iṭaḥ ca vidhipratiṣedhau .

na iti āha .

adeśe ayam caḥ paṭhitaḥ .

krameḥ ca dīrghatvam : utkrāma saṅkrāma iti .