Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 1 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 1.1.63.4
na lumatāṅgasya
Aṣṭādhyāyī 1.1.63
Vṛtti Patañjali

iha kim cit aṅgādhikāre lumatā lupte pratyayalakṣaṇena bhavati kim cit ca anyatra na bhavati .

yadi punaḥ na lumatā tasmin iti ucyeta .

atha na lumatā tasmin iti ucyamāne kim siddham etat bhavati iṭaḥ vidhipratiṣedhau krameḥ dīrghatvam ca .

bāḍham siddham .

na iṭaḥ ividhipratiṣedhau parasmaipadeṣu iti ucyate .

katham tarhi .

sakārādau iti .

tadviśeṣaṇam parasmaipadagrahaṇam .

na khalu api krameḥ dīrghatvam parasmaipadeṣu iti ucyate .

katham tarhi .

śiti iti .

tadviśeṣaṇam parasmaipadagrahaṇam .

na lumatā tasmin iti cet haniṇiṅādeśāḥ talope .

na lumatā tasmin iti cet haniṇiṅādeśāḥ talope na sidhyanti : avadhi bhavatā dasyuḥ , agāyi bhavatā grāmaḥ , adhyagāyi bhavatā anuvākaḥ .

talope kṛte luṅi iti haniṇiṅādeśāḥ na prāpnuvanti .

na eṣaḥ doṣaḥ .

na luṅi iti haniṇiṅādeśāḥ ucyante .

kim tarhi .

ārdhadhātuke iti .

tadviśeṣaṇam luṅgrahaṇam .

iha ca : sarvastomaḥ , sarvapṛṣṭhaḥ sarvasya supi iti ādyudāttatvam na prāpnoti .

tat ca api vaktavyam .

na vaktavyam .

na lumatā aṅgasya iti eva siddham .

katham .

na lumatā lupte aṅgādhikāraḥ pratinirdiśyate .

kim tarhi .

yaḥ asau lumatā lupyate tasmin yat aṅgam tasya yat kāryam tat na bhavati .

evam api sarvasvaraḥ na sidhyati .

kartavyaḥ atra yatnaḥ .