uttarapadatve ca apadādividhau .

uttarapadatve ca apadādividhau lumatā lupte pratyayalakṣaṇam na bhavati iti vaktavyam .

paramavācā paramavāce paramagoduhā paramagoduhe paramaśvalihā paramaśvalihe : padasya iti pratyayalakṣaṇena kutvādīni mā bhūvan iti .

apadādividhau iti kimartham .

dadhisecau dadhisecaḥ : sātpadādyoḥ iti pratiṣedhaḥ yathā syāt .

yadi apadādividhau iti ucyate uttarapadādhikāraḥ na prakalpeta .

tatra kaḥ doṣaḥ .

karṇaḥ varṇalakṣaṇāt iti evamādiḥ vidhiḥ na sidhyati .

yadi punaḥ nalopādividhau plutyante lumatā lupte pratyayalakṣaṇam na bhavati iti ucyeta .

na evam śakyam .

iha hi : rājakumāryau rājakumāryaḥ iti śākalam prasajyeta .

na eṣaḥ doṣaḥ .

yat etat siti śākalam na iti etat pratyaye śākalam na iti vakṣyāmi .

yadi pratyaye śākalam na iti ucyate dadhi adhunā madhu adhunā : atra api na prasajyeta .

pratyaye śākalam na bhavati .

kasmin .

yasmāt yaḥ pratyayaḥ vihitaḥ iti .

iha tarhi paramadivā paramadive : diva ut iti uttvam prāpnoti iti. astu tarhi aviśeṣeṇa .

nanu ca uktam uttarapadādhikāraḥ na prakalpeta iti .

vacanāt uttarapadādhikāraḥ bhaviṣyati .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

anuvṛttiḥ kariṣyate .

idam asti : yasmāt pratayayavidhiḥ tadādi pratyaye aṅgam , suptiṅantam padam .

yasmāt suptiṅvidhiḥ tadādi subantam ca .

naḥ kye .

nāntam kye padasañjñam bhavati yasmāt kyavidhiḥ subantam ca .

siti ca .

siti ca pūrvam padasañjñam bhavati yasmāt sidvidhiḥ tadādi subantam ca .

svādiṣu asarvanāmasthāne .

svādiṣu asarvanāmasthāne pūrvam padasañjñam bhavati yasmāt svādividhiḥ tadādi subantam ca .

yaci bham .

yajādipratyaye pūrvam padasañjñam bhavati yasmāt yajādividhiḥ tadādi subantam ca .

iha tarhi : paramavāk : asarvanāmasthāne iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .

astu tasyāḥ pratiṣedhaḥ yā svādau padam iti padasañjñā yā tu subantam padam iti padasañjñā sā bhaviṣyati .

sati etatpratyaye āsīt anayā bhaviṣyati anayā na bhaviṣyati iti .

lupte idānīm pratyaye yāvataḥ eva avadheḥ svādau padam iti padasañjñā tāvataḥ eva avadheḥ subantam padam iti .

asti ca pratyayalakṣaṇena sarvanāmasthānaparatā iti kṛtvā pratiṣedhāḥ ca balīyāṃsaḥ bhavanti iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .

na apratiṣedhāt .

na ayam prasajyapratiṣedhaḥ : sarvanāmasthāne na iti .

kim tarhi .

paryudāsaḥ ayam : yat anyat sarvanāmasthānāt iti .

sarvanāmasthāne avyāpāraḥ .

yadi kena cit prāpnoti tena bhaviṣyati .

pūrveṇa ca prāpnoti .

aprāpteḥ vā .

atha vā anantarā ya prāptiḥ sā pratiṣidhyate .

kutaḥ etat .

anantarasya vidhiḥ vā bhavati pratiṣedhaḥ vā iti .

pūrvā prāptiḥ apratiṣiddhā tayā bhaviṣyati .

nanu ca iyam prāptiḥ pūrvām prāptim bādhate .

na utsahate pratiṣiddhā satī bādhitum .

yadi evam paramavācau paramavācaḥ iti suptiṅantam padam iti padasañjñā prāpnoti .

evam tarhi yogavibhāgaḥ kariṣyate .

svādiṣu pūrvam padasañjñam bhavati .

tataḥ sarvanāmasthāne ayaci pūrvam padasañjñam bhavati .

tataḥ bham .

bhasañjñam bhavati yajādau asarvanāmasthane iti .

yadi tarhi sau api padam bhavati , ecaḥ plutādhikāre padāntagrahaṇam codayiṣyati iha mā bhūt : bhadram karoṣi gauḥ iti , tasmin kriyamāṇe api bhaviṣyati .

vākyapadayoḥ antyasya iti evam tat .

iha tarhi : dadhisecau dadhisecaḥ : sātpadādyoḥ iti padādilakṣaṇaḥ pratiṣedhaḥ na prāpnoti .

mā bhūt evam : padasya ādiḥ padādiḥ , padādeḥ na iti .

katham tarhi .

padāt ādiḥ padādiḥ , padādeḥ na iti evam bhaviṣyati .

na evam śakyam .

iha api prasajyeta : ṛkṣu vākṣu tvakṣu kumārīṣu kiśorīṣu iti .

sātpratiṣedhaḥ jñāpakaḥ svādiṣu padatvena yeṣām padasañjñā na tebhyaḥ pratiṣedhaḥ bhavati iti .

iha tarhi : bahusecau , bahusecaḥ : bahuc ayam pratyayaḥ .

atra padāt ādiḥ padādiḥ , padādeḥ na iti ucyamāne api na sidhyati .

evam tarhi uttarapadatve ca padādividhau lumatā lupte pratyayalakṣaṇam bhavati iti vakṣyāmi .

tat niyamārtham bhaviṣyati : padādividhau eva na padāntavidhau iti .

katham bahusecau bahusecaḥ .

bahucpūrvasya ca padādividhau na padāntavidhau iti .

dvandve antyasya .

dvandve antyasyalumatā lupte pratyayalakṣaṇam na bhavati iti vaktavyam .

vāksraktvacam .