kimartham punaḥ idam ucyate .
pratyayalope pratyayalakṣaṇavacanam sadanvākhyānāt śāstrasya .
pratyayalope pratyayalakṣaṇam iti ucyate sadanvākhyānāt śāstrasya .
sat śāstreṇa anvākhyāyate sataḥ vā śāstram anvyākhāyakam bhavati .
sadanvākhyānāt śāstrasya ugidacām sarvanāmasthāne adhātoḥ iti iha : eva syāt gomantau yavamantau .
gomān yavamān iti atra na syāt .
iṣyate ca syāt iti .
tat ca antareṇa yatnam na sidhyati .
ataḥ pratyayalope pratyayalakṣaṇavacanam .
evamartham idam ucyate .
asti prayojanam etat .
kim tarhi iti.
luki upasaṅkhyānam .
luki upasaṅkhyānam kartavyam : pañca sapta .
kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
lope hi vidhānam .
lope hi pratyayalakṣaṇam vidhīyate .
tena luki na prāpnoti .
na vā adarśanasya lopasañjñitvāt .
na vā kartavyam .
kim kāraṇam .
adarśanasya lopasañjñitvāt .
adarśanam lopasañjñam iti ucyate .
lumatsañjñāḥ ca adarśanasya kriyante .
tena luki api bhaviṣyati .
yadi evam .
pratyayādarśanam tu lumatsañjñam .
pratyayādarśanam tu lumatsañjñam api prāpnoti .
tatra kaḥ doṣaḥ .
tatra luki śluvidhipratiṣedhaḥ .
tatra luki śluvidhiḥ api prāpnoti .
saḥ pratiṣedhyaḥ : atti hanti .
ślau iti dvirvacanam prāpnoti .
na vā pṛthaksañjñākaraṇāt .
na vā eṣaḥ doṣaḥ .
kim kāraṇam .
pṛthaksañjñākaraṇāt .
pṛthaksañjñākaraṇasāmarthyāt luki śluvidhiḥ na bhaviṣyati .
tasmāt adarśanasāmānyāt lopasañjñā lumatsañjñāḥ avagāhate .
yathā eva tarhi adarśanasāmānyāt lopasañjñā lumatsañjñāḥ avagāhate evam lumatsañjñāḥ api lopasañjñām avagāheran .
tatra kaḥ doṣaḥ .
agomatī gomatī sampannā gomatībhūtā : luk taddhitaluki iti ṅīpaḥ luk prasajyeta .
nanu ca atra api pṛthaksañjñākaraṇāt iti eva siddham .
yathā eva tarhi pṛthaksañjñākaraṇasāmarthyāt lumatsañjñāḥ lopasañjñām na avagāhante evam lopasañjñā api lumatsañjñāḥ na avagāheta .
tatra saḥ eva doṣaḥ : luki upasaṅkhyānam iti .
asti anyat lopasañjñāyāḥ pṛthaksañjñākaraṇe prayojanam .
kim. lumatsañjñāsu yat ucyate tat lopamātre mā bhūt iti .
lumati pratiṣedhāt vā .
atha vā yat ayam na lumatā aṅgasya iti pratṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ bhavati luki pratyayalakṣaṇam iti .