pratyayagrahaṇam kimartham. lope pratyayalakṣaṇam iti iyati ucyamāne saurathī vahatī iti gurūpottamalakṣaṇaḥ ṣyaṅ prasajyeta .
na eṣaḥ doṣaḥ .
na evam vijñāyate : lope pratyayalakṣaṇam pratyayasya prādurbhāvaḥ iti .
katham tarhi .
pratyayaḥ lakṣaṇam yasya kāryasya tat lupte api bhavati iti .
idam tarhi prayojanam : sati pratyaye yat prāpnoti tat pratyayalakṣanena yathā syāt .
lopottarakālam yat prāpnoti tat pratyayalakṣaṇena mā bhūt iti .
kim prayojanam .
grāmaṇikulam , senānikulam : auttarapadike hrasvatve kṛte hrasvasya piti kṛti tuk bhavati iti tuk prāpnoti .
saḥ mā bhūt iti .
yadi tarhi yat sati pratyaye prāpnoti tat pratyayalakṣanena bhavati .
lopottarakālam yat prāpnoti tat na bhavati jagat , janagat iti atra tuk na prāpnoti .
lopottarakalaḥ hi atra tuk āgamaḥ .
tasmāt na arthaḥ evamarthena pratyayagrahaṇena .
kasmāt na bhavati grāmaṇikulam , senānikulam .
bahiraṅgam hrasvatvam .
antaraṅgaḥ tuk .
asiddham bahiraṅgam antaraṅge .
idam tarhi prayojanam : kṛtsnapratyayalope pratyayalakṣaṇam yathā syāt .
ekadeśalope mā bhūt iti : āghnīta sam rāyaspoṣeṇa gmīya iti .
pūrvasmin api yoge pratyayagrahaṇasya etat prayojanam uktam. anyatarat śakyam akartum .
atha dvitīyam pratyayagrahaṇam kimartham .
pratyayalakṣaṇam yathā syāt varṇalakṣaṇam mā bhūt iti : gave hitam gohitam , rāyaḥ kulam raikulam iti .